تئوري فازي در سال ۱۹۶۵ توسط دكتر لطفي زاده در مقاله اي با عنوان ” مجموعه هاي فازي ” معرفي گرديد. البته زاده قبل از كار بر روي تئوري فازي شخصيت برجسته اي در تئوري كنترل بود و مفهوم ” حالت ” كه اساس تئوري كنترل مدرن را شكل مي دهد توسعه داد. در اوايل دهه ي ۶۰ او به اين نتيجه رسيد كه تئوري كنترل كلاسيك بيش از حد بر روي دقت تاكيد داشته و از اين رو با سيستم هاي پيچيده نمي تواند كار كند. در سال ۱۹۶۲ مطلبي را با اين مضمون براي سيستم هاي بيولوژيك نوشت : ” ما اساسا به نوع جديدي از رياضيات نيازمنديم، رياضيات مقادير مبهم يا فازي كه توسط توزيع هاي احتمال قابل توصيف نيستند. ” پس از آن وي ايده اش را در قالب مقاله ي “مجموعه هاي فازي ” تجسم بخشيد. در اين مقاله از منطق چند مقداري لوكاسيه ويچ براي مجموعه ها و گروه هاي اشيا استفاده شده بود. لطفي زاده برچسب يا نام فازي را روي اين مجموعه هاي گنگ يا چند ارزشي قرار داد. مجموعه هايي كه اجزايشان به درجات مختلف به آنها تعلق دارند. نظير مجموعه هايي از مردم كه از كار خود راضي هستند. علت اين نامگذاري اين بود كه مفهوم فازي را از منطق دودويي كه در زمان او مطرح بود دورسازد. او مي ديد كه دانشمندان روز به روز رياضيات را بيشتر در مسايل خود وارد مي كنند و سعي دارند تجارب علمي خود يا مشغله ي علمي خود را با استدلال سياه و سفيد و با استفاده از رايانه ها و ماشين هاي محاسب پيش ببرند. او لغت فازي را انتخاب كرد تا همچون خاري در چشم علم مدرن فرو رود.
اصطلاح فازي خشم شديد علوم را عليه خود برانگيخت. بزرگترين چالش از جانب رياضي داناني بود كه معتقد بودند تئوري احتمالات براي حل مسايلي كه تئوري فازي ادعاي حل بهتر آن را دارد كفايت مي كند. از آنجا كه كاربرد هاي علمي تئوري فازي در ابتداي پيدايش آن مشخص نبود تفهيم آن از جهت فلسفي كار مشكلي بود و تقريبا هيچ يك از مراكز تحقيقاتي تئوري فازي را به عنوان يك زمينه ي تحقيق جدي نگرفتند. سازمان هاي دولتي هيچگونه اعتباري براي تحقيقات در مورد فازي اختصاص ندادند. مجلات يا كنفرانس هاي معدودي مقالات فازي را پذيرفتند. دپارتمان هاي آكادميك اعضاي هيات علمي را كه صرفا تحقيقات فازي داشتند ارتقا نمي دادند .اين امر باعث شد اين رشته ي جديد علمي با تمام مشكلات يك فرزند خوانده كه در مظان اتهام قرار داشت رشد كند.
حركت فازي در آن روز ها به صورت يك فرقه ي كوچك بود و شكلي زير زميني به خود گرفت. اين نظريه بدون اينكه از ياري ها و حمايت هاي علمي متداول آن زمان برخوردار باشد رشد كرده و بالغ شد. اين امر باعث شد كه نظريه ي فازي حتي قوي تر شود. منطق فازي در دانشگاه ها به اين رشد نرسيد بلكه در بازار تجاري رشد كرد و متناوبا اعتراضات فلسفي دانشمندان غربي را رد كرد و خود اعتراضاتي را مطرح ساخت.

انسان موجود هوشمند طبيعت است كه براي رسيدن به اهداف خود برنامه ريزي مي كند. به همين جهت از اطلاعات حاصل از تجربيات موجود در زندگي خود و ديگران استفاده نموده و از توانايي هاي ذهني خويش براي براي نظم بخشيدن و اولويت بندي اين اطلاعات استفاده مي كند.انسان در زندگي روزمره اين اطلاعات را براي درك بيشتر محيط پيرامون خود،يادگيري مطالب جديد و برنامه ريزي براي آينده به كار مي برد. به اين طريق وي از توانايي استدلال براساس مشاهدات براي نيل به اهداف خود استفاده مي كند. البته به دليل محدوديت قدرت ادراك انسان از جهان خارج و نيز محدوديت قدرت استدلال جامع و عميق، وي با عدم قطعيت و  عدم حتميت مواجه است : عدم حتميت در رابطه با كفايت اطلاعات و عدم قطعيت در رابطه با جامعيت استنتاجات خود.
از لوازم عدم حتميت امكان وجود خطا در رفتار انسان است زيرا وي معمولا فاقد اطلاعات جامع و همه جانبه از محيط پيرامون خود است. انسان براي بقاء و ادامه ي حيات خود علي القاعده با اموري نظير تصميم گيري، جمع آوري اطلاعات، تجزيه و تحليل اطلاعات و پيش بيني و آينده نگري امور و حوادث مواجه است. در تمام امور فوق انسان از اطلاعات گذشته و حال براي نيل به اطلاعاتي كه در دسترس نيست استفاده مي كند. بديهي است كه فقدان اطلاعات كامل منجر به عدم حتميت مي گردد. ليكن فعل و انفعال و اثر متقابل اطلاعات و عدم حتميت معياري براي ميزان پيچيدگي است. به عنوان مثال رانندگي با اتومبيل يك نمونه از تجربه ي عملي روزمره از مسئله ي پيچيدگي است. همه ما با پيچيدگي نسبي رانندگي توافق داريم. مضاف بر آن رانندگي با ماشين هاي دنده اي از رانندگي با اتومبيل هاي اتوماتيك پيچيده تر است،  زيرا انسان هنگام رانندگي با اتومبيل هاي دنده اي به اطلاعات بيشتري مانند دور موتور در دقيقه و چگونگي استفاده از كلاچ و دنده نيازمند است. بنابراين به دليل نياز به اطلاعات بيشتر در هنگام رانندگي، كار با اتومبيل هاي دنده اي (استاندارد) مشكل تر و پيچيده تر است. اين در حالي است كه پيچيدگي رانندگي دربرگيرنده ي عدم حتميت در وقوع بسياري از حوادث و  امور غيرقابل پيش بيني نيز هست. مثلا راننده دقيقا نمي داند چه زماني بايد ترمز كرده و توقف كند تا دچار حادثه ي غيرمترقبه نشود. هر اندازه درجه و ميزان عدم حتميت افزايش يابد – مثلا در ترافيك سنگين ويا رانندگي در جاده هاي غير آشنا – پيچيدگي اهداف نيز افزايش مي يابد. بنابراين، به مرور ادراكات ما از پيچيدگي در رابطه با دانسته ها و ندانسته ها همواره افزايش مي يابد. در اينجا مهم ترين مساله اي كه در پيش روي ماست چگونگي تحت كنترل درآوردن پيچيدگي امور و مسائل گوناگون است. بدين منظور براي نيل به اين امور مهم بايستي از ابزار هاي ساده سازي از طريق مصالحه بين اطلاعات در دسترس و ميزان عدم حتميت قابل قبول استفاده كرد.     ¼/p>

ما در جهاني زندگي مي كنيم كه اشيا و حوادث پيرامونمان از كفيت هاي گوناگوني بخوردارند. اموري كه هرروزه با آنها مواجه مي شويم هرگز از حتميت برخوردار نيستند. به عنوان مثال در اندازه گيري فاصله ي بين دو نقطه اگر فاصله ي بين دو شهر يا كشور مطرح است از مقياس كيلومتر و مايل استفاده مي شود اما براي اندازه گيري فاصله ي دو نقطه در دستگاه مختصات دكارتي در صفحه ي دفترمان از مقياس سانتي متر بهره مي گيريم و يا در اندازه گيري ضخامت يك برگ كاغذ مقياس ميلي متر را مورد استفاده قرار مي دهيم. همان طور كه مي بينيد از هر مقياس متناسب با زمينه ي كاري خود استفاده مي كنيم . از طرف ديگر هر اندازه يك مقياس را كوچك كنيم باز هم كميت هاي قابل اندازه گيري موجوداند كه به مقياسي كوچكتر نياز دارند به همين ترتيب كميت هايي وجود دارد كه براي سنجش آن ها مقياس بزرگتري مورد نياز است مثلا در علوم كامپيوتري از مقياس هاي كيلوبايت ، مگا بايت و … استفاده مي شود. بدين ترتيب اندازه گيري هاي ما هرگز از حتميت برخوردار نيستند و زماني كه عدد حاصل از يك اندازه گيري ۱۲ است بدون دانستن مقياس به كار رفته در اندازه گيري هيچ اظهار نظري نمي توان داشت.البته اين عدم حتميت در علومي كه مفاهيم مربوط به آن ها قابليت كمي شدن ندارند بيشتر به چشم مي خورد. به عنوان مثال مي توان از  علوم جامعه شناسي و روانشناسي كه در رابطه ي مستقيم با انسان و رفتار هاي انساني قرار دارند نام برد. تا كنون تلاش هاي بسياري جهت استخراج قوانين علمي دقيق براي براي انسان و جامعه به عمل آمده است كه هيچ يك قادر به محو كردن عدم حتميت نبوده اند. به اين ترتيب بايد به دنبال راهي باشيم تا در استدلال هاي منطقي خود عدم حتميت را به حداقل برسانيم.

From Wikipedia, the free encyclopedia 

Fuzzy logic is derived from fuzzy set theory dealing with reasoning that is approximate rather than precisely deduced from classical predicate logic. It can be thought of as the application side of fuzzy set theory dealing with well thought out real world expert values for a complex problem (Klir 1997).

Degrees of truth are often confused with probabilities. However, they are conceptually distinct; fuzzy truth represents membership in vaguely defined sets, not likelihood of some event or condition. For example, if a 100ml glass contains 30ml of water, then, for two fuzzy sets, Empty and Full, one would probably define the glass as being 70% empty and 30% full. Note that the concept of emptiness would be subjective and thus would depend on the observer or designer. Another designer might equally well design a set membership function where the glass would be considered full for all values down to 50ml. A probabilistic setting would firstly define a scalar variable for the fullness of the glass, and secondly conditional distributions describing the probability that someone would call the glass full given a specific fullness level. Note that the conditioning can be achieved by having a specific observer that randomly selects the label for the glass, a distribution over deterministic observers, or both. While fuzzy logic avoids talking about randomness in this context, this simplification at the same time obscures what is exactly meant by the statement the 'glass is 30% full'.

Fuzzy logic allows for set membership values to range (inclusively) between 0 and 1, and in its linguistic form, imprecise concepts like "slightly", "quite" and "very". Specifically, it allows partial membership in a set. It is related to fuzzy sets and possibility theory. It was introduced in 1965 by Lotfi Zadeh at the University of California, Berkeley.

Fuzzy logic is controversial in some circles, despite wide acceptance and a broad track record of successful applications. It is rejected by some control engineers for validation and other reasons, and by some statisticians who hold that probability is the only rigorous mathematical description of uncertainty. Critics also argue that it cannot be a superset of ordinary set theory since membership functions are defined in terms of conventional sets

                                                                Applications

Fuzzy logic can be used to control household appliances such as washing machines (which sense load size and detergent concentration and adjust their wash cycles accordingly) and refrigerators.

A basic application might characterize subranges of a continuous variable. For instance, a temperature measurement for anti-lock brakes might have several separate membership functions defining particular temperature ranges needed to control the brakes properly. Each function maps the same temperature value to a truth value in the 0 to 1 range. These truth values can then be used to determine how the brakes should be controlled.

In this image, cold, warm, and hot are functions mapping a temperature scale. A point on that scale has three "truth values" — one for each of the three functions. For the particular temperature shown, the three truth values could be interpreted as describing the temperature as, say, "fairly cold", "slightly warm", and "not hot

شركتي كه نوآوري باز مي ماند محكوم به فنا است بقاء و رشد يك شركت نياز به آگاهي فرد در زمينه تبديل در زمينه راهبردي و مهارت و توانايي فني لازم جهت توسعه امور مربوطه را دارد .

امور مالي

اطلاعات مالي كمك مي كند كه فرد بداندن چه موقع بايد كار را گسترش دهد ، بهترين فروش را داشته باشد ، هزينه ها را مديريت نمايد ، تجهيزات و نيروي انساني بهترين كارآيي و راندمان را داشته باشد .

اطلاعات مالي

تمامي اطلاعاتي است كه در ساير اجزاي تجارت وجود دارد از قبيل بازاريابي توزيع ، توليد و مديريت

1- دارايي : منابعي اند شركت مي توانند آنها قادر به فعاليت تجاري خود مي باشد ( ساختمان ماشين آلات ، وسايل نقليه ، موجودي كامل وجه نقد و ساير شركت در ملك يا اجاره خود دارد .

2- دارايي = بدهي + سرمايه                بدهي – دارايي = سرمايه

3- هزينه ثابت : شامل اجاره تاسيسات حقوق بهره استهلاك بيمه

4- هزينه متغير : مانند هزينه تبليغات، فروش ، هزينه عملياتي شامل هزينه فروش تبليغات حقوق و دستمزد ها فلز و ساخت اداري ، بيمه ماليات استهلاك و ... .

دارايي = بدهي + سرمايه

هزينه عملياتي – سود ناخالص = سود خالص

سود ناخالص : هزينه هاي توليد كالاي فروخته شده – پيش بيني بودجه بدهي ، پول پيشان كان كاران مي پردازند ( حقوق صاحبان ) بيانگر مبالغي است كه صاحبان شركت سرمايه گذاري مي كنند يا سود انباشته شما از عمليات كارآفرينانه حاصل شده باشد .

نقطه سربه سر عبارتست از ميزان فروشي كه در ‌آن نه سودي عايد شود .

هزينه كل :Tc ،  ثابت TFC ، N متغير ، TR

V20= TR درآمد

Tc = TR

TR-TC سود

هزينه ثابت به توليد بستگي ندارد

حسابداري سيستمي است كه فعاليت هاي واحد تجاري را اندازه گيري و سپس اين اطلاعات را در قالب گزارش ها پردازش مي كند و در نهايت نتايج فعاليت را عمل كرد واجدتجاري را به تصميم گيرنده گان ارائه مي كند حسابداري زبان تجارت است .

ترازنامه

فهرستي از تمام دارايي ها ، بدهي ها و سرمايه يك واحد تجاري در يك تاريخ معين است كه معمولا آخر سال مي باشد .

دانه هاي شكست در زمان رونق كاشته مي شود .

- فن آوري اطلاعات و نقش آن در توسعه كسب و كار:

 به فروش محصولات يا خدمات در اينترنت كسب و كار اينترنتي گويند . اين نوع كسب و كار به سرعت در اقتصاد امروز رشد و پيشرفت كرده خريد و فروش اينترنتي به كوچك ترين كسب و كارها نيز اين امكان و فرصت را مي دهد كه به مخاطبان خود در سطح جهان با حداقل هزينه دسترسي پيدا كند . امروزه بيش از يك ميليارد نفر در سطح دنيا از اينترنت استفاده مي كنند اين بازار سالانه رشدي حدود 200% را دارد . و هر 100 روز يك بار ترافيك آن دوبرابر مي شود پيش بيني مي شود در دهه اول قرن 21 حدود 300 ميليارد دلار شركت ها از طريق تجارت الكترونيكي بدست آورند .

مزاياي تجارت الكترونيكي :

1- زيبايي اينترنت در آن است كه مخاطبان آن در تمام دنيا پراكنده اند يعني شما مشتريان بالغوه در سراسر جهان داريد و اين كه اين مغازه هيچ گاه بسته نمي شود .

2- راهي ارزان براي رقابت با شركت هاي بزرگتر

3- ايجاد امكانات و فرصت براي افراد از نژادهاي گوناگون

4- درآمد بيشتر براي شركت هاي كوچك

سايت شما بايستي :

1- به سادگي در دسترس باشد

2- مطالب سايت را سودمند كنيد

3- امكان ارتباط دو طرفه را فرهم كنيد

4- اسم زيبا و بياد ماندني براي آن انتخاب كنيد

5- كسب و كار خود را به خوبي معرفي كنيد

6- درب مغازه الكترونيكي شما زيبا شاد

7- ساده و سبك باشد

8- تازه چه خبر داشته باشيد

9- امكان گشت و گزار در سايت براي بازديد كننده ساده باشد

10- موضوع حفاظت از اطلاعات شخصي از خريداران مدنظر قرار گيرد

فرهنگ كسب و كار :

1- باورها و هنجارهاي غالب بر محيط كسب و كار موفق امروزه اصول اخلاقي در كسب و كار از اهميت بالايي برخوردار است . صداقت با مشتري و حق را به مشتري دادن رمز موفقيت است لذا مردم از شركتي راضي خواهند شد كه به آن ها خدمت صادقانه كرده باشد هيچ كس دوست ندارد از گول زدن خود تعريف كند . تقلب بذر شكست را مي كارد .

راههاي توسعه فرهنگ كارآفريني

براي ترويج فرهنگ كارآفريني بايد منظومات ما آماده گردد در اين جامعه بايد مكالبات فرهنگي و اجتماعي و سياسي به پايه استعداد خلاقيت و كارآفرين بودن افراد باشد در اين جامعه افراد بايد بياموزند به جاي جلب رضايت سرپرستان و صاجبان قدرت تلاش كنندو با تلاش خود راه توسعه و سازندگي قدم بردارند و به جاي تسليم شدن و تملغ گويي پذيرش دستور بايد تفكر حاكم بر جامعه يك تفكر عملي كه منجر به كسب اطلاعات جديد و ابتكار است ، باشد . بنابراين ايجاد ايمان واحترام به علوم و دانشي جديد در بين مردم آماده ساختن آن ها براي قبول فرهنگ و انديشه نو وآزمايش روش هاي جديد بدون توجه به غربي بودن و يا شرقي بودن آن مهمتر از همه گسترش عدالت اجتماعي و اقتصاتدي براي اقشار مختلف جامعه نقش اساسي را در رشد و توسعه يك كشور ايفا مي كند .

فرهنگ كار در ايران و ساير كشورها

فرهنگ در غرب :

تاكيدي كه ايدولوژي غرب بويژه آمريكا بر كار به عنوان بروز جوهر اصلي وجود انسان شده است و اين يك حيات انسان با كار تبلور مي يابد ، نشانه اهميت يافتن كار در اين جامعه به عنوان ارزش هر كسي است . مردم آمريكا اعتقاد دارند كه فردا مي توانند بهتر از امروز باشند و خود را براي ساختن آينده اي بهتر مسئول مي دانند و كاري كه از دستشان بر مي آيد انجام
مي دهند . آمريكا در مدت 20 سال 30 ميليون ايجاد كرده ولي در اروپا با جمعيت بيشتر فقط 5 ميليون .

عواملي كه باعث مي شود موفقيت شده است

آزادي عمل در آزمون و شكست خوردن

پذيرش تغييرات سريع

جبران خدمت و انگيزش كاركنان

سرمايه گذاري در شركت هاي جوان

مقوله هاي موثر در توسعه فرهنگ كار و توسعه شركت هاي جديد مي باشد .

فرهنگ كار در ژاپن

يكي از عوامل موثر موفقيت اقتصاد ژاپن تاكيد نظام تربيتي آن به تلاش و پشت كار است

وجدان كار و پشت كار در رفتار كودكان و جوانان راز موفقيت اقتصادي آنها ست

پيشرفت ژاپن مديون بالا بودن بهره وري در سايه تلاش زياد و احساس مسئوليت است ما كار مي كنيم تا زندگي كنيم . ولي در كشورهاي صنعتي مثل ژاپن زندگي مي كنند تا كار كنند . كار مهمترين عامل پيشرفت و توسعه آنهاست . در جهان سوم كم كاري كاهلي و عدم احساس مسئوليت رايج است .

فرهنگ كار در ايران

با توجه به فرهنگ ديني كه در آن به كار ارزش بسيار داده است و نيز سنت امامان در ارج نهادن بر كار تاكيد بر ارزش اكتسابي را انتخابي است هنوز ارزش هايي در جامعه وجود دارد كه اخلاق كار و كارآفريني را تحسين مي كند . اهميت نسبت در اشتغال متناسب نسبت و تخصص مناسب و تخصيص و منابع و اصل وراثت خانواده  باعث بهره مندي از منابع كم ياب و قلبه ارزش وابستگي و وفاداري شخص بر لياقت و كارداني كه جوهر ، نظام سياسي موروسي در ايران را تشكيل مي دهد ارزش هاي كاذب چون اثرات گراني بوده است .

تجمل گرايي ، رفاه طلبي ، مصرف گرايي در فرهنگ مردم باعث مرگ خلاقيت و تولد مصرف زدگي است و ثروت هاي ملي ( نفت ) در دامن زدن به سياست هاي غير مديرانه نقشي اساسي داشته ا ست . نوسانات اقتصادي ، ثروت هاي بادآورده باعث رونق و انس و اقبال و تضعيف كارافرين به توليد شده است .

با توجه به همه ضعف هاي فرهنگي و اجتماعي اين كارآفرينان اند كه بانوآوري و تغيير باورهاي جامعه و مسئوليتي باعث ايجاد تحولات ارزش متد در جامعه و نجات آن از بند آدات و سنت هاي بي اساس و بي فايده اما مرسوم مي شوند .

رشد و توسعه اقتصادی در یک نظام زمانی موثر خواهد بود که افرادی در بین سایر اقشار جامعه با خطر پذیری اقدام به نوع آوری و با نوع آوری آنها روشها و راه حل های جدید را جایگزین راهکارهای ناکارآمده و کهن کهنه خیلی شود این افراد کارآفرین هستند .

کارآفرین فردی است دارای ایده و فکر جدید که از طریق فرایند کسب و کار ( خانگی , مجازی , مغازه  یا شرکت و یا سازمان ) توام با بسیج منابع و مخاطره مالی و اجتماعی , حصول یا خدمت جدیدی به بازار عرضه می نماید در این تعریف سه نکته اهمیت دارد

1- کارآفرین کسب و کار جدیدی راه اندازی می کند

2- راه اندازی کسب و کار با خلاقیت و نوآوری همراه است

3- فرد کارآفرین ریسک می کند

کارآفرینی :

به فرایند شناسایی فرصت های جدید و ایجاد کسب و کار و سازمان های جدید و رشد یابنده برای بهره برداری از فرصت های شناسایی شده اطلاق می گردد که در نتیجه آن کالا ها و خدمات جدیدی به جامعه عرضه می شود پس در این تعریف یک فرد کارآفرین شناسایی می کند فرصت ها را و تولید کسب و کار می کند .

ویژگی های یک فرد کارآفرین :

1- ریسک پذیری 2- استقلال طلبی 3- نیاز به موفقیت 4- خلاقیت و نوآوری 5- اعتماد به نفس 6- خوش بینی 7- عمل گرایی 8- عشق 9- از خود گذشتگی 10- توجه به جزئیات 11- کنترل سرنوشت 12- قاطعیت 13- دور اندیشی 14- انعطاف پذیری علاوه بر ویژگی های شخصیتی عوامل محیطی و پیرامونی نیز در شکل گیری رفتار کارآفرینی تاثیر دارد مانند نظام آموزشی تحصیلات الگوها جایگاه اجتماعی تجربه کاری و سن

تفاوت کارآفرین با نوآور خلاق و مدیر :

خلاقیت یک پدیده ذهنی است و فرد خلاق کسی است که فکر و ایده جدیدی دارد و به دنبال روش جدیدی برای هر موضوع می باشد : مثلا افراد عادی در مواجه شدن با شیشه خودرو و فقط آن را تمیز می کند ولی فرد خلاقه به فکر آن است که چگونه می تواند یک شیشه ای را اختراع کند که کثیف نشود .

مخترع :

کسی است که روش یا محصول جدیدی را برای اولین بار تولید می کند یعنی فرد خلاق به دنبال راه و روش تازه برای حل مشکل است ولی مخترع ایجاد کننده راه و روش می باشد . مثال : کسی که شیشه ای اختراع کند که کثیف نشود و نیاز به شستن نباشد یک مخترع است

نوآور : کسی است که قابلیت استفاده ومقرون به صرفه بودن محصول اختراع شده را بررسی و در صورت امکان آن را تجاری می کند 

سرمایه گذار : کسی است که سرمایه را در اختیار افراد قرار می دهد ودر سود و منفعت آن شریک می شود ( کارآفرین )

تفاوت کارآفرین با مدیر :

مدیر واحد کسب و کار را اداره می کند ولی کارآفرین با نگاه فرصت گرایانه واحد کسب و کار راه اندازی می کند به طور کلی می توان گفت هر کارآفرین مدیر است ولی هر مدیری کارآفرین نیست چون مدیران در گذشته زندگی می کنند ولی کارآفرین در آینه مدیران علاقه و ثبات دارند ولی کارآفرین به تغییر مدیر تجدیدگر اما کارآفرین فرصت گر مدیر یک خانه می سازد و می خواهد تا عبد در آن زندگی کند ولی کارآفرین یک خانه می سازد و بلا فاصله برای خانه بعدی در فکر است .

اعتبار کسب می کند موفقیت را می توان از دو بعد بررسی کرد .

1- بعد فردی 2- بعد سازمانی

1- موفقیت فردی یعنی این که شخص به تنهایی و بدون در نظر گرفتن عوامل بیرونی به برتری های برسه عامل این نوع موفقیت بیشتر تلاش و کوشش خود فرد است مثلا موفقیت یک دانشجو در مسابقات علمی

2- بعد سازمانی : موفقیت سازمانی کمی پیچیده تر از موفقیت فردی است عامل این نوع موفقیت تلاش خود فرد نیست بلکه علاوه بر کوشش او اطرافیان و همکاران در موفقیت او سهیم هستند مثلا موفقیت یک شرکت تولیدی ( صنایع غذایی , صنایع فرش ) در یک سال .

یکی از معیارهای اصلی موفقیت رسیدن به هدف است . هدف همان نقطه و موقعیتی است که می خواهیم به آن برسیم انسان بی هدف کاملا تابع حوادث وپیشامدها است کمی که هدف روشنی در زندگی دارد پس از رسیدن به کامیابی احساس خوشبختی می کند .اما افرادی که هدف معینی ندارند به هر مقامی که برسند باز هم ناراضی هستند ما باید بدانیم از زندگی چه می خواهیم و در انتظار چه موفقیتی هستیم پس تشخیص هدف و آگاهی از آن پس شرط هر اقدامی به حساب می آید برای رسیدن به موفقیت باید نکات زیر مد نظر قرار گیرد .

1- الگو برداری از افراد موفق 2- پرورش خلاقیت 3- حداکثر استفاده از زمان 5- اشتیاق نقطه شروع همه فعالت ها 7- اعتماد به نفس 8- نهایت استفاده از هوش و استعداد 9- استفاده از فرصت ها 10- خواستن رمز موفقیت 11- راضی نبودن به وضع موجود .

البته خلاقیت خداوند با خلاقیت انسان بسیار متفاوت است چون خداوند بدون هیچ الگوی قبلی مانند زحمت فکر زمان ... موجودات را می آفریند در حالی که انسان بدون آنها قادر نیست چیزی را خلق کند به طور کلی سعادت انسان در گرو خلاقیت انسان در بعد مادی خلاقیت یعنی اکتشافات مختلف اختراع ماشین آلات محصولات وخدمات جدید که زندگی دنیوی انسان را سامان می دهد و خلاقیت معنوی کمال انسانی و سعادت زندگیمعنوی او را مهیا می سازد انسان برای رسیدن به کمال یابدمراحل زیادی را طی کند و طی این طریق احتیاج به ذهنی خلاق و باز دارد .

تکنیک ها خلاقیت

عده ایمعتقدند که بیشترین مانع خلاقیت ازدانسته ها نه ندانسته ها

انگیزه درونی مهمترین نقش را در خلاقیت ایفا می کند

راههای تقویت خلاقیت شکستن عادت و کنار گذاشتن شیوه ها فکری و عملی و پیشین

استفاده از شیوه های جدید

متفاوت دیدن مسائل

وسعت فکر درک مسائل پیچیده و تلاش جمعیت حل آنها

طرح سوالات کلیدی مثل چرا راجع به چیست چگونه از ضروریات خلاقیت به شمار می آید در تفکر واگر سوال به این شکل مطرح می شود اصلی چیست . جواب بیکاری فارغ التحصیلان دانشگاه .

بیکاری چیست ؟ نبود اقتصاد پویا

اقتصاد پویا چیست ؟ علم سرمایه گذاری برای تولید دانستن نوآوری و رقابت

یک محیط خلاق داری انعطاف پذیری افراد به یک دیگر اعتماد دارند و دارای انگیزه هستند

فرآیند خلاقیت

آلبرت انیشتین برای خلاقیت 5 مرحله تعریف کرده است . 1- جذب اطلاعات 2- الهام 3- آزمون 4- پالایش 5- عرضه

« آمایل » فرایند خلاقیت 4 مرحله دارد ؟ 1- عرضه مسئله 2- آمادگی 3- ایجاد پاسخ – 4- اجهات پاسخ 5- موانع خلاقیت ؟

1- آموزش ناهم سو

3- تکنیک طوفان مغزی . اعضای آن 12 نفر . 5 اولی . 5 مهمان .1 رئیس 1. معاون

از این تکنیک به صورت گروهی استفاده می شود یعنی وقتی خواسته باشند چند نفر راجع به مسئله یا موضوع خاصی فکر کنند و راه حل ارائه نمایند .

دراین روش پس از طرح مسئول گروه نظرها را دسته بندی و اولویت بندی می کند و درنهایت راه حل های ممکن را از میان جواب ها بیرون می کشد استفاده از این تفکیک باید 4 قائده رعایت گردد 1- هیچ گاه تفاوت درباره هیچ پیشنهادی صورت نمی گیرد 2- از کلیه ایده ها حتی لبه های پوچ و غیره عمل استقبال می گردد 3- کمیت ایده هدف اصلی ست زیرا به کیفیک می انجامد و 4- ایده ها را می توان ترکیب اصلاح و انتخاب گردد .

4- تکنیک دلفی

گروههایی مانند طوفان ذهنی است بااین تفاوت که افراد هیچ گاه به صورت گروه در یک جلسه و در یک میز جمع نمی شود پس از طرح موضوع افراد به صورت جداگانه وکتبی بدون ذکر نام نظر خود را برای رئیس گروه می کند و تمام ایده ها و پیشنهادها به تمام تک تک افراد ارسال و نظر خواهی می شود مانند رای گیری برای اعضای جوایز علمی یا هنری ( این تکنیک 8 گام دارد اول طرح سوال 2- رای گیری 3- جمع رای 4- رای 5- جمع 6- انتقاب

5- تکنیک توهم خلاق به فردی

خیلی اوقات آن چه را فکر می کنیم واقعیت است واقعیت نیست واقعیت ها با 5 حس انسان حس می شود با استفاده از قدرت خیال وتوهم موضوع را از زوایای دیگر ببینیم بسیاری از افراد خلاق کارهایی می کنند که در ابتدا احمقانه به نظر می رسد .

6- تکنیک P.M.T ( پی , ام , آی ) افزودن , کاستن , جالب )

انسان می تواند به طور ارادی توجه خود را کنترل و هدایت نماید درغیر این صورت توجه انسان به طور ناخودآگاه به تجارب گذشته و الگوهای ذهنی قبلی معطوف می شود در این تکنیک انسان را مجبور می سازد تا دقایقی خلاف قالب ذهنی اش تفکر کند کاربرد این تکنیک زمانی است که  نسبت به قضیه ای اطمینان داری استفاده از چقدر جالب می شود اگر : جاده ها زرد رنگ باشند : نکات مثبت ومنفی پیشنهادهای زیر را بنویسید ؟

اجباری شدن تحصیلات تا دوره دکترا .

دولت تمام درآمد حاصل از نفت را به دانشگاه ها بدهد .

هر خانه یک استخر داشته باشد

Doit ( فردی Define,open,Identify,Transform )

تعریف کردن , باز کردن , شناسایی , تبدیل کردن 

دراین روش برای حل مشکل ابتدا مسئله دقیق تعریف شده و ذهن برای راه حل های مختلف باز گذاشته می شود تا بهترین راه حل را شناسایی و به عمل تبدیل نماید .

8- تکنیک اسکمپر Scumper ( بیشتر به روش فردی و گاهی گروهی استفاده می شود )

کاربرد اصلی آن بر پایه ایده یابی فردی طراحی شده است (بعضی روشها فردی و بعضی جمعی و بعضی هر دو تا )

صرفا این روش تحریک قدرت نمور می باشد که این تصورات به وسیله یک سوالات و ایده بر انگیز صورت می گیرد .

S : به معنی جانشین سازی Combin ترکیب کردن .

Adapt : رفاه سازگاری تبدیل

Maginfy : بزرگ سازی جلب توجه Put tootheruse استفاده در سایر موارد

سوزن معکوس Reverse حذف کردن Ellimi notion

9- درهم شکستن مفروضات

10- تکنیک سینکتیکس ( چارلز وانیتنگ ) فشاردادن دو چیز به همدیگر یا متعلل کردن SrheTikos  

براساس این تکنیک وضعیت های نامرتبط با موضوع ترکیب می شود تا به وضعیت های مشابه موضوع برسد این تکنیک روش برای برانگیختن تفکر خلا ق در میان گروهی از افراد که گرد هم جمع شده اند و آنان خواسته می شتود به عمد از قیاس تشبیه کردن چیزی به چیزی دیگر و یا اشعاره تشبیه به دو چیز به چیز غیره متشابه به یکدیگر استفاده می کنند فرایند استفاده از این روش عبارتند از شناسایی وتعریف مشکل و تجزیه و تحلیل آن به منظور رسیدن به ماهیت و جوهره آن 2 ارتباط دادن جوهر به دست آمده با موضوع غیر مرتبط 3- کشف راه حل هایی برای موضوع مشابه 4- تلاش برای تبدیل راه حل بدست آمده به راه حل نهایی ( خود را به جای لاستیک ماشین طرز نظر بگیرید . )

نوآوری یا ابداع :

کاربردی و عملی کردن اندیشه های نوع و بدیع ناشی از خلاقیت است نوآوری تبدیل خلاقیت یا ایده نو به عمل یا نتیجه است .

نوآوری فرایندی اخذ ایده خلاق و تبدیل آن : محصول خدمات و روشهای جدید عملیات است تفاوت نوآوری و خلاقیت .

نوآوری را به کارگیری ایده های نوین ناشی از خلاقیت معرفی کرده است و معتقد است که نوآوری می تواند محصول جدید خدمتی جدید و یاراهی جدید برای انجام کار باشد در حالی که خلاقیت توانایی و قدرت ایجاد فکر و یا ایده ای جدید و بدی است .

آلبرتشیت :

خلاقیت را برای به وجود آوردن ایده ای جدید و بدی است و حلال آن که نوآوری تبدیل خلاقیت قیمت به عمل یا نتیجه است از دیدگاه او فرداور بیشتر اوقات خلاق استولی افراد خلاق نوآور نیستند .

اصول نوآوری :

کارآفرینان باید این اصول را بدانند عمل گرا بودن در جستجوی ایده های نوو فرصت ها و منابع نو محصول یا فرایند را قابل درک کنید به محصول یافرایند جهت گیری مشتری پسند بدهیم با کم شروع کنید اهداف عالی داشته باشیدامتحان کنید آن را مدیش کنید باز بینی کنید از شکست ها درس بگیرند یک زمان بندی معین را دنبال کنید به فعالیت های قهرمانانه پاداش دهید کار کنید . کار کنید . کار کنید برای نوآوری منطق به کار نیاز است نه نبوغ یا سحر و جادو

فرایند نوآوری :

ترکیبی از بینش در ایجاد یک ایده خوب و پایمردی در پیاده سازی آن ایده است . در اصل مفهوم نوآوری از دیدگاه مدیریت فرادینی است که از تصور شروع شده و به انتشار تجاری محصول یا خدمت جدید ختم می شود .

دراین فرایند ابتدا فرد اجازه دارد تصورش ( تصوری که از دانش مهمتر است ) پس اجازه دارد تصورش را آزاد کند و آن را به یک ایده تبدیل نماید ایده تبدیل به ( خلاقیت ) و به دنبال آن ایده . عملی را به کالا خدمات تبدیل نماید ( نوآور ) و در نهایت با تجاری کردن خدمات تولید فرایند نوآوری به پایان می رسد پس مراحل فرایند نوآوری یک نیاز 2- نظر یا ایده 3- پذیرفتن 4- اجرا 5- منابع مالی و انسانی انواع نوآوری 1- نوآوری بنیادی 2- نوآوری در فرایند 3- نواوری در محصول 4- نوآوری مبتنی بر ساختار 4- نوآوری در بازاریابی

شومپیتر : نوآوری را به صورت زیر از یکدیگر تفکیک می کند نوآوری در منابع و مواد خام اولیه نوآوری درمحصول درنوآوری در روش ها وفرایند نوآوری در تشکیات و سازمان نوآوری در بازار

نظریه : حل خلاق مساله

یکی از مهمترین شاخه های علم خلاقیت شناسی است که نقش بسیار موثری در رشد و توسعه این معلم ایفا می کند Triz از جامع ترین روی کردها درمطالعه در نوآوری ها به ويژه مطالعه اختراعات و درعلم خلاقیت شناسی است و به معنی نظریه حل ابداعانه مسئله و علم فن آوری خلاقیت و نوآوری یک دانش انسان گر ا بر مبنای روش شناسایی نظام یافته برای حل ابداعانه مسئله است دانس Triz  با نام های مانند نوآوری نظام یافته خلاقیت اخترای فن آوری خلاقیت و نوآوری روش شناسی حل ابتکاری و ابداعانه مسئله مهندسی خلاقیت و نوآوری خلاقیت شناسی نوآوری و ... می باشد .

اجزای اصلی دانش Triz به طور کلی مجموع نتایج حاصل از خلاقیت شناسی تحلیلی اختراعات توسط آلتشولر که تشکیل دهنده دانش Triz است شامل مفاهیم مختلفی است که مهمترین آنها به طور خلاصه و فهرست آن 1- اصل تقسیم کردن و تفکیک کردن
2 – جداسازی واستخراج 3- کیفیت موضعی 4- تغییر تقارن یا متقارن سازی 5- ترکیب کردن 6- تنظیم دادن چند عمل کردن 7- جا دادن 8- جبران وزن 9- اقدام مخالف پیشاپیش
 10- اقدام پیشاپیش 11- آماده سازی از پیش 12- هم توان سازی 13- معکوس سازی
 14- کروی سازی 15- تحرک بخشسی 16- کاهش یا افزایش 17- تغییر ابعاد 18- معکوس کردن 19- عمل کردن متناوب 20- استمرار عمل کرد مفید پایدار 21- اقوام سریع 22- تبدیل ضرر به سود 23-  باز خورد 24- واسطه 25- خود خدمتی 26- تقلیه یا کپی کردن 27- به کار گیری جسم ارزان و کم دوام 28- تعویض سیستم مکانیکی 29- استفاده از ساختار کنوماتیک 30- ورقه های انعطاف پذیر 31- به کارگیی مواد متخلخل 32- تغییر خواص نوری 33- هم گن  سازی  34- کنار گذاشتن و دوباره سازی اجزاء 35- تغییر خواص 36- تغییر فاز
37- انبساط حرارتی 38- هوای غنی شده 39- محیط خنثی و بی اثر 40- مواد مرکب

مدیریت کسب و کار

مدیریت یعنی توانایی انجام کار به کمک دیگران مدیریت علم و هنر به کارگیری اصول برنامه ریزی سازمان دهی ارتباطات هدایت و کنترل امکانات وفعالیت های افراد برای رسیدن به چه هدف های خاص موسسه است

سازمان چیست ؟

وسیله ارتباط و ترکیب منابع مادی و انسانی برای تولید و توضیع کالاها و خدمات درجامعه است و سازمان عبارتست از کوشش جمعی و عمدی عده ای از افراد براساس روابط مستقیم و منطقی برای رسیدن به هدفی مشترک که هر یک از افراد به تنهایی به آن عاجزانه سازمان و سیله است که از طریق آن هدفهای محترک گروهی از افراد تامین می شود مثلا آموزش کلیه خدمات که در آن مربیان دانشجویان و سایر همکاران گرچه تلاش متفاوت دارند ولی هدف آنها دراین سازمان تامین می شود پس می توان گفت سازمان موجود زنده ای است که با محیط برای هدف خاصی تامل دارد هر یک از انسان ها در سازمانی به نام بیمارستان متولد
می شود در سازمان دیگری بنام مدرسه رشد و پرورش می یابندو در سازمانی دیگری محل کار مشغول کار می شوند و درنهایت پس از گذراندن عمده از طریق سازمانی به نام کفن و دفن با دنیا وداع می کنند

وظایف مدیران :

1- برنامه ریزی – سازماندهی – کنترل و نظارت رهبری و ایجاد انگیزه تصمیم گیری برقراری ارتجاعات

برنامه ریزی یعنی :

نقشه کشی برای آینده وپیش بینی راه دست یابی به آن برنامه ریزی مختص مدیران نیست بلکه هرانسانی به برنامه ریزی احتیاج دارد برنامه ریزی می تواند کوتاه مدت 1 سال و میان مدت 1 تا 5 سال و بلند مدت 5 تا 25 سال باشد .

سازماندهی :

از وظایف مهم مدیریت است . عبارتست از محول کردن وظایف و اختیارات متعدد به افراد مختلف و هماهنگ کردن روابط آنان در جهت تامین هدف مشترک سازمان ( امور مالی , امور فروش , امور تولید , منابع انسانی , برنامه ریزی )

کنترل و نظارت :

یعنی فرایند و ابزاری برای اصلاح و بهبود امر که مدیر که از طریق ارزش یابی و کنترل می تواند سازمان خود را بهتر شناخته و در صورت وجود انحراف از هدف برنامه ریزی را تستیح کند

رهبری و ایجاد انگیزه :

یکی از وظایف مدیران رهبری نیروی انسانی موجود در سازمان و ایجاد انگیزه در آنان است در هر سازمان 3 عامل انگیزه دانش و امکانات سخت افزاری و نرم افزاری تامین کننده میزان کار آمدی و ناکارآمدی نیروی انسانی آن سازمان است

دلایل کارکردن انسانها : اغلب انسانها هدف از کارکردن کسب درآمد است .

ولی بعضی از مردم به خاطره غیر مادی سرکار می روند که عبارت اند از راضی بودن از کار 2-خدمت به دیگران 3- ارتباطات اجتماعی 4- بالا بردن اعتماد به نفس 5- هویت بخشیدن

برای موفقیت در کسب و کار باید علائم و نیازهای انسان را بهتر شناخت در مورد نیازهای انسان ها که یکی از آنها را ابراهام مازولو به شرح زیر بیان می کند :

1-   فیزیولوژیک 2- امنیت 3- تعلق وابستگی 4- احترام و موقعیت 5 – خودشکوفایی

عوامل موثر در ارتقاء بهره وری تولید محصول :

اگر بخواهیم عواملی را که معمولا در ارتقا بهره وری تولید نقش مهمی اقا می کنند متمرکز شویم از عوامل زیر نام می بریم .

1- طراحی موثر 2- طراحی فرایند مناسب 3- برنامه ریزی و کنترل تولید 4- بررسی محل مناسب استقرار تجهیزات و جایگری آنها انتخاب مواد مناسب کنترل نیروی کار مصرف مواد کنترل کیفیت محصول باز سازی و نوسازی به موقع ماشین آلات و ابزار کار

ساختار راه اندازی کسب و کار

جلد : موضوع – نام مربی – نام خود – سال

فهرست مطالب : مقدمه – چکیده طرح – تاسیسات زیربنایی : برق – سوخت مصرفی – دستگاه و غیره – زمین ساخت – میزان سرمایه گذاری – سرمایه ثابت و داوم

کلیات : ویژگی محصول

ساختار راه اندازی کسب و کار :

اولین مسئله در اندازه کسب و کار تصمیم گیری می باشد مبنی بر این که چه نوع کسب و کاری را دوست دارید راه اندازی کنید کسب و کار می توانید در زمینه تولید صنعت کشاورز ی مشاوره خدمات و ... باشد در موقع راه اندازی باید سوالاتی از خودتان بپرسید دوست دارید چه کاری بکنید آیا محصولات و خدمات دیگران را می خواهیم ارائه کنید یا خودتان ارائه دهنده هستید آیا سرگرمی و علایق خواصی دارید که قابل تبدیل وعرضه در بازار باشد موفقیت شما به تصمیم گیری شما بستگی دارد آیا محصول محوریه یا بازار محور محصول محور : یعنی محصول را تولید یا خدمتی را آماده عرضه به طعمه کنید و پس از آن به دنبال یافتن بازار برای محصول یاخدمت خودباشید به بازار محور یعنی اینکه به وجود نیاز و کم بودی در بازار پی برده و سپس به دنبال تولید یا ارائه خدمت باشید که مسلما کسب و کاری که بازار محور باشد موفقیت آمیز خواهد .

راه های یافتن ایده کسب و کار :

اگر ایده خواصی ندارید از راههای زیر می توانید ایده را به دست آورید 1- سفر به مناطق مختلف و راه اندازی کسب و کارهای که شناسایی می کنید 2- بازدید از نمایشگاه و اشنایی با خدمات جدید 3- تجربه شخصی در یک شخص دریک شغل خواص4- اخبار ویژه اقتصادی

خودتان ایده سازی از این راه ها : یعنی از دو روش زیر میتوانید ایده کسب و کار خود را پدید آورید .

1- دقت در کسب و کار های موجود و سرعت بخشیدن به خدمات مثلا به خشک شوی – ارسال پیتزا

2- شناسایی نیاز جامعه 3- توجه به تغییرات و پیش رفت های تکنولوژی 4- دقت در کالاهای موجود و تکمیل یا بهتر تولید کردن آن 5- موانع و محدودیت ها را شناسایی کنید 6- توجه به علاقه و توانمندی

تعیین شکل کسب و کار : یعنی این که می خواهید کسب و کارتان انفرادی باشد یا شراکتی با دیگران یا در قالب شرکت که مسلما مشاوره با یک حساب ار یا کسی که قوانین مالیاتی را می شناسد بایستی مشاوره نمایید ولی اما پس از تعیین شکل کسب و کار اقدامات زیر را انجام دهید یک انتخاب نام مناسب 2- افتتاح حساب بانکی 3- انتخاب محل کار 4- تامین تجعهیزات اداری 5- تهیه کارت پروژه

توضیحات انتخاب محل کار : که تحت تاثیر دو عامل می باشد یک نزدیک بودن به مشتریان 2- کم بودن هزینه تهیه مکان با وجود این درانتخاب محل کار عوامل زیر تاثیر گذار هستند یک محل تامین مواد          ( تولید آن و مس ) 2- نزدیکی به بازار 3- عرضه نیروی کار 4- حمل و نقل و ارتباطات 5- سیاست دولت 6- صرفه جویی ناشی از تمرکز یا دلایل شخصی 12- شرایط آب و هوایی 13 – انرژی

راههای تامین منابع کسب و کار

پس از آن کسب و کارتان را انتخاب نموده پس از راه اندازی به منابع مادی نیاز دارید راههای مکلف رای تامین منابع مالی وجود دارد که عبارتند از قرض از خانواده و فامین قرض از دوستان وام از بانک ها و موسسات انفرادی جلب نظر افراد سرمایه گذار فروش وسایل و لوازم شخصی آنچه مهم است توانایی متقائد کردن دیگران برای جلب کمک آنها ست یعنی هر چقدر نفوذتان در اطرافیان بیشتر باشد موفق تر خواهید بود و این از مهمترین خصوصیات کارافرین است که توانایی متقاعد کردن دیگران را دارد پس راه اندازی کسب و کار از ایده شروع می شود و آن ایده باید به عمل تبدیل شود پس از تصمیم گیری برای کسب و کار محل و منابع مالی ضروری است .

بازاریابی :

پس راه اناز کسب و کار باید به دنبال آن بود که بتوان در بازار بتوان در کنار سایر رقبا ماند محصولات و خدمات را توسعه دهیم معنی بازار یابی تنها به معنی فروش یا تبلیغات نیست بلکه مفهوم آن فراتر از فروش از تبلیغات است بطور ساده می توان گفت بازاریابی هنر پیدا کردن مشتریان بالقوه برای محصولات یا خدمات خود به ساده ترین روش ممکن است برای شناخت بهتر بازاریابی باید چهار عنصر بازاریابی که در زبان انگیسی با حرف p مشهور هستند عبارتند از :

1- محصول pyoducl :

هر شرکت برای خود محصولی دارد که مردم ان برای خود می خرند که شامل کیفیت مشخصات نام تجاری , اندازه بسته بندی ضمانت نامه خدمات کیفیت .... می باشد . قیمت باید در حدی باشد که مشتریان فکر کنند ارزش خریدن دارد و این موضوع به معنی ارزان بود ن آن نیست قیمت مبادی نظیر تخفیف اعتبارات و باز پرداخت و شرایط آن را در بر می گیرد قیمت تنها شرایط بازاریابی است و سایر عناصر هزینه ساز هستند . 3- ارتقاء و توسعه محصول باید توسعه و گسترش یابد به طوری که مشریان بالقوه از موجود بودن ان اطلاع پیدا کنند و مباحثی نظیر تبلیغ فروش حضوری روابط عمومی ...... را شامل می شوند .

4 – مکان ( توضیح ) : محصول باید در محل مناسبی ارائه گردد تا مشتریان بتوانند به راحتی به آن دسترسی پیدا نمایند توضیح به زبان ساده یعنی رساندن محصول در زمان مطلوب به مکان مورد نظر

از نظر بازاریابی چهار عامل عمده برای تقسیم مردم به بخش ها و گروههای مختلف وجود دارد .

1- سن 2- وظیفه اجتماعی قشر محروم – ثروتمند و غیره ... 3- محل مصرف و توزیع محصولات 4- فرهنگ و مذهب

نکته مهم در بازاریابی این است که بدانید مشتریان چه می خواهند ؟

برای شناخت بازار مشتریان باید دو نوع تحقیق انجام داد : 1- تحقیق میدانی که به آن تحقیق اولیه یا اصلی گفته می شود دراین تحقیق اطلاعات مورد نیاز بازار را خودتان جمع آوری می کنید 2- تحقیقات کتابخانه ای که استفاده از منابع یا نتایج تحقیقات دیگران است که نسبت به تحقیق میدانی ارزان تر و سریع وصول تر است .

پایه و اساس بازاریابی خوب و موفق : انتخاب صحیح محصول برای فروش است برای محصول 4 قانون طلایی وجود دارد که عبارتند از :

1- بازارمحور باشید نه محصول محور 2- به اجزای محصول خود توجه بیشتری داشته باشید مثلا داشتن تنوع نام زیبا و جالب 3- کامل بودن 4- منهنی عمده محصول خود را بشناسید همه محصولات منهنی عمده مشابهی دارند هر محصول دارای یک مرحله راه اندازی معرفی و رشد , بلوغ , اشباع , و در نهایت کاهش یا افول

منهنی عمر یعنی از محصولات نسبت به بعضی محصولات طولانی تر است مثلا منهنی عمر خود رو 10 سال است و لی منهنی عمر بازی کامپیری حدود 5 ماه است پس از شناخت عمر محصول خود برای استمرار فعالیت هر لحظه برای ارائه خدمت یا محصولی جدید تلاش کنیم تا مانع کاهش میزان فروش شویم

4- محصولاتی تولید کنید که متفاوت با محصول رقیبتان باشد

آشنایی با چند واژه

قیمت : تنها عنصر بازاریابی است که درآمد ایجاد می کند . تامین قیمت در مقدار عرضه و تقاضا تاثیر دارد .

تقاضا : مقداری است که مصرف کننده می خواهد خرید کند . قانون تقاضا این است که هر چقدر قیمت محصولی افزایش یابد مقدار تقاضا برای کاهش می یابد و عکس آن نیز صادق است .

عرضه : مقداری است تولید کننده ها می خواهند بفروشند قانون عرضه این است که هر چه قیمت محصول افزایش یابد مقدار تولید آن افزایش می یابد و برعکس

 تعادل : نقطه ای است که د رتولید کننده و مصرف کننده بر آن توافق دارند تولید کننده می خواهد محصولات را به بالاترین قیمت بفروشد مصرف کنند نیز می خواهد اقلام مورد نیازش را به پایین ترین قیمت بفرستد

تبلیغات :

عبارت از پیام دهی درباره شرکت یا محصولات آن شرکت ها به دلایل زیر تبلیغات می کنند .

1- یک آگاه کردن مصرف کنندگان از وجود تولیدات جدید 2- یادآوری به مصرف کنندگان درباره محصولات جدید 3- متقاعد کردن مصرف کنندگان به خرید محصولات خود به جای خرید از رقیبان 4- بهبود تصور ودیه نسبت به کسب و کار مورد نظر

مشخصات یک آگهی تبلیغاتی خوب

1- تیتر که مهمترین عنصر در آگهی های تبلیغاتی تیتر است در تیتر کلمات جدید رایگان را بگنجانید در تیتر باید قول یک سود و منفعت را بدهید از کلمات ناگهانی معجزه – جادو – مقایسه – عجله – آخرین فرصت آگهی باید پاسخ محور باشد زیرکانه باشد مطمئن و موثر باشد ساده ومتمرکز باشد تبلیغات یک صلاح نیرومند بازاریابی است رسانه های مورد استفاده تلویزیون رادیو روزنامه مجلات – پوستر – سینما – بوروشور – سایت اینترنت – تبلیغات خیابانی – بیلبورد .

توسعه کسب و کار :

تنها راه توسعه محصول تبلیغات نیست روش های مهم دیگری نیز وجود دارد که می توان از طریق آنها فروش بیشتر داشت و کسب و کار را توسعه داد

1- کانال های فروش 2- تولید کننده به مصرف کننده بدون واسطه 3- تولید کننده به عمده فروش و مصرف کننده 4- تولید کننده عمده فروش وخرده فروش و مصرف کننده 5- تولید کننده خرده فروش 6- مصرف کننده

شش روش عمده برای بهبود فروش 1 – دادن محصول به عنوان جایزه 2- تخفیف در فروش 3- طرح مسابقه در بالای محصول 4- اهدای جایزه 5- آزمایش محصول 6- تبلیغ کالا در محل فروش

مسائل حقوقی :

کارآفرینان باید قبل از راه اندازی شرکت و موسسه از قوانین و مقررات شرکت ها که ممکن است فعالیت کارآفرینان آنها را تحت تاثیر قرار دهد آگاهی داشته باشند و چه بسا بسیاری از فرصت های طلایی که از قوانین مقررات بدست می آید که دیگران به آن اهمیت نمی دهند کارآفرینان لازم است با مطالعه قانون تجارت درک درستی از فضای قانونی کسب و کار بدست آورند .

انواع شرکت ها :

از انواع شرکت ها می توان شرکت های با مسئولیت محدود سهامی خاص و سهامی عام موسسات غیر تجاری شرکت تعاونی و شرکت تضامنی نام برد

1- شرکت با مسئولیت محدود که بین 2 یا چند نفر برای امرو تجاری تشکیل شوند .

اکسری : پیوسته ها

2- ارتباطات کامنی کیشن با هر جای که می خواهید سیستم خود را ارتباط دهید

3- امکانات صوتی وتصویری

شده و هر یک از شرکا بدون این که سرمایه به سهام یا قطعات سهام تقسیم شده باشد فقط تا میزان سرمایه خود در شرکت مسئول بروز و تعهدات هستند سهامی خاص شرکتی بازرگانی است

بطور انحصاری توسط موسسین تامین گردید و سرمایه آن به سهام تقسیم شده و مسئولیت صاحبان سهام به اندازه ای مبلغ اسمی آنهاست تعداد سهامداران نباید از 3 نفر کمتر باشد سهامی عام شرکت هایی که موسسه آنها به قسمتی از سرمایه شرکت را از طریق فروش سهام بر مردم تامین می نمایند و سرمایه شرکت سهامی عام از 5 میلیون نباید کمتر باشد .

موسسات غیر تجاری : مقصود از تشکیلات و موسسات غیر تجاری و کلیه تشکیلات وموسساتی که برای مقاصد غیر تجاری از طریق امور علمی یا امور خیریه تشکیل می شود . اعم از آنکه موسسین و تشکیل دهندگان قصد انتفاع داشته یا نداشته باشند . مانند انجمن های اسلامی تخصصی و دستجات سیاسی است .

دسته دوم : آموزشگاه علمی آموزشگاه زبان و موسسات و شرکت های خدماتی و نظافتی

شرکت های تعاونی : شرکتی است که بین اشخاص حقیقی برای فعالیت در امور مربوط به تولید و توضیح در جمعیت اهداف بیان شده در قانون بخش تعاون به منظور وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا از طریق همکاری و تشریک مساعی با رعایت مقررات قانون تعاونی تشکیل می شود شرکت های تعاونی چند گونه می باشند . تعاونی های تولید کشاورزی شیلات و شرکت های توضیح که نیاز اعضای خود را تامین می نماید .

6- شرکت های تضامنی :

شرکتی که تحت اسم مخصوص برای امور تجاری بین حداقل 2 نفر شریک با مسئولیت تضامنی تشکیل می شود و شخصیت شرکا نقش بسیار مهمی در این نوع شرکت ایفا می نماید در این نوع شرکت ا گر دارای شرکت برای پرداخت قبوض کافی نباشد هر یک از شرکا به تفهای مسئول پرداخت تمام قبوض شرکت می باشند این شرکت زمانی تشکیل می شود که تمام سرمایه نقدی آن پرداخت شده باشد .

 فرآيند دگرگوني و سنگ هاي دگرگون شده

عوامل دگرگون ساز

عوامل دگرگون ساز شامل گرما، فشار و سيالاتي مانند آب است که از نظر شيميايي فعالند.

نقش گرما :

افزايش دما موجب تحرک مواد سيّال سنگ مي شود. همچنين افزايش دما باعث بروز واکنش هاي دگرگوني مي شود که بسياري از آنها در دماي بالا اتفاق مي افتند. سنگ ها هنگامي که گرما دريافت مي کنند، منبسط مي شوند و حالت خميري به خود مي گيرند و حتي ممکن است به آرامي جريان پيدا کنند.

نقش رفتار :

اگر فشار همه جانبه (در تمام جهات) به سنگ وارد شود، نتيجه آن متراکم شدن جسم و تبلور کاني هايي با وزن حجمي زيادتر است. اگر فشار، جهت دار باشد (در بعضي جهات بيش از جهات ديگر باشد) در سنگ تغييراتي به وجود مي آيد که پيدايش چين خوردگي و شکستگي از مهمترين آنهاست. 

نقش سيالات :

با افزايش دما، آب از کاني هاي آبدار خارج شده و به انجام واکنش هاي شيميايي کمک مي کند. همچنين آب مي تواند با جابه جا کردن يون ها، ترکيب کاني ها را عوض کند. دي اکسيد کربن، اکسيژن، گوگرد و اسيدها هم در دگرگون کردن سنگ ها نقش دارند. 

اقسام دگرگوني

دگرگوني مجاورتي :

دگرگوني مجاورتي، زماني رخ مي دهد که ماگما در لابه لاي سنگ هاي ديگر نفوذ کند. سنگ ها در مجاورت ماگما، از ماگما گرما مي گيرند و دچار دگرگوني مي شوند.

دگرگوني ناحيه اي :

اين دگرگوني، منطقه وسيعي را دربر مي گيرد و به دو صورت دفني و حرکتي : حرارتي اتفاق مي افتد.  دگرگوني دفني، زماني رخ مي دهد که سنگ ها در زير لايه اي به قطر بيش از 10 کيلومتر رسوب يا سنگ قرار بگيرند. در اين شرايط، تأثير توأم فشار و گرماي دروني زمين باعث تبلور مجدد کاني هاي موجود در سنگ مي شود. سنگ هاي حاصل از دگرگوني دفني، بدون لايه اند.

دگرگوني حرکتي : حرارتي :

مربوط به زماني است که سنگ ها در ميان دو نيروي جانبي که باعث ايجاد چين خوردگي ها و رشته کوه ها مي شود، به دام بيافتند. اين سنگ ها با تحمل فشار جهت دار، حالت لايه دار، به خود مي گيرند.

 گرمايي (هيدروترمال) :

اين دگرگوني حاصل تأثير آب بسيار داغ بر سنگ ها و ايجاد تغييرات شيميايي در آنهاست. 

بافت

الف) اندازه دانه ها:

عموماً در طي دگرگوني، کاني هاي دانه ريز با هم يکي مي شوند و کاني هاي دانه درشت را به وجود مي آورند؛ به اين عمل، تبلور دوباره مي گويند. گاهي نيز بر اثر نيروهاي وارده، سنگ ها خرد مي شوند و دانه ها شکسته مي شوند.

ب) شکل دانه ها:

اگر کاني هاي ورقه اي در جهت عمود بر فشار جهت دار قرار بگيرند، اندازه آنها بزرگ مي شود و سنگ، شکل ورقه ورقه يا فلس مانند پيدا مي کند که به آن شيستوزيته مي گويند. در دگرگوني شديد، کاني هاي غير ورقه اي مانند کوارتز و فلدسپات نيز تا حدي پهن مي شوند و سنگ، منظره اي نواري به خود مي گيرد. به اين جهت يافتگي، فولاسيون مي گويند. 

تغيير در کاني ها

1- کاني ها بدون تغيير ترکيب شيميايي رشد مي کنند؛ مانند رشد بلورهاي کوارتز در سنگ.

2- کاني ها بدون تغيير ترکيب بر اثر شدت درجات دگرگوني به کاني ديگري تبديل مي شوند؛ مثل تبديل گرانيت به الماس.

3- کاني ها با هم واکنش مي کنند و کاني جديدي را تشکيل مي دهند؛ مانند پديد آمدن ولاستونيت از ترکيب کليست  کوارتز.

4- آب و يا سيالات وارد ترکيب کاني مي شود و يا از آن خارج مي شود. 

طبقه بندي سنگ هاي دگرگوني

1- داراي جهت يافتگي :

از اين گروه سنگ لوح، مي توان شيست گنيس را نام برد.

2- فاقد جهت يافتگي :

از اين گروه مرمر، مي توان کوارتزيت و هورنفلس را نام برد.

 درجات دگرگوني

درجه پايين دگرگوني، حدي بين 200 تا 400 درجه سانتيگراد و فشاري حدود 2 تا 6 کيلوبار است.

درجه بالاي دگرگوني، دمايي بين 500 تا 700 درجه سانتيگراد و فشاري حدود 8 تا 10 کيلوبار است.

سنگ هاي داراي درجه پايين دگرگوني هنوز بسياري از مشخصات اوليه خود را حفظ کرده اند اما در درجه بالاي دگرگوني، به علت تحمل فشار و دماي بيشتر، ساختار اوليه سنگ از بين مي رود.

 دگرگوني و منابع طبيعي

بر اثر فرآيندهاي دگرگوني، منابع طبيعي باارزشي به وجود مي آيد. به موارد مصرف کاني هاي باارزشي چون گرانيت، گارنت، آزبست و تالک اشاره شد. از کاني دگرگوني کيانيت نيز براي ساختن چيني شمع خودروها استفاده مي شود. سنگ هاي دگرگون شده نيز به علت دوام و استحکام زياد، موارد مصرف زيادي دارند. از سنگ هاي دگرگون شده در نماي بيروني ساختمان ها، سدها و پل ها استفاده مي شود. سنگ مرمر همواره مورد توجه مجسمه سازان بوده است. سرپانتي نيت به علت ظاهر زيبايش باارزش شده است. گاهي نيز سنگ هاي دگرگون شده منابع فلزي پرارزشي مانند مس، نيکل، طلا، آهن و ... را دربر دارند. 

 سنگ هاي رسوبي

رسوبات به وسيله عواملي مانند آب، يخچال يا باد به وجود آمده و پس از جا به جايي معمولاً به صورت لايه لايه روي هم ته نشين مي شوند و سپس مبدل به سنگ هاي رسوبي مي شوند. سنگ هاي رسوبي در سطح زمين فراوانتر از سنگ هاي ديگرند و در زندگي ما اثر زيادي دارند. سنگ هاي رسوبي منابعي چون نفت، زغال سنگ، گاز، معادن، آهن، سنگ هاي ساختماني و ... را تشکيل مي دهند. 

منشأ رسوبات

1- مواد تخريب شده :

شن، ماسه و رس حاصل از تخريب سنگ هاي قاره ها، در درياها رسوب مي کنند.

2- بقاياي بدن جانداران :

پوسته، صدف و اسکلت جانداران که پس از مرگشان در آب رسوب مي کند.

3- مواد شيميايي :

موادي که در خشکي ها در آب حل مي شوند، به طريقه شيميايي در آب رسوب مي کنند؛ مانند نمک طعام، کربنات هاي کلسيم و منزيم، سولفات ها و ترکيبات آهن و .. 

کاني هاي موجود در سنگ هاي رسوبي

در سنگ هاي رسوبي سه کاني: رس، کوارتز و کلسيت از همه بيشتر يافت مي شود. کاني هاي رسي از تجزيه سيليکات ها، به ويژه فلدسپات ها حاصل مي آيند. اين کاني ها بعداً مي توانند اجزاي اصلي سنگ هاي رسي يا شيل ها را تشکيل دهند. کوارتز هم از تجزيه سنگ هاي آذرين به وجود مي آيد، بيشتر حجم ماسه سنگ ها را کوارتز تشکيل مي دهد. مقداري سيليس محلول نيز در نتيجه هوازدگي سنگ هاي گرايشي يا انحلال موجوداتي که اسکلت سيليسي دارند (دياتوم ها) حاصل مي آيد که بعداً ممکن است سيمان سنگ هاي رسوبي دانه درشت را پديد آورد يا کاني جديدي به نام اوپال را به وجود آورد.

در سنگ هاي رسوبي مانند آتش زنه «فلينت» و کلسدوني نيز سيليس به صورت بلورهاي دانه ريز ديده مي شود. کليست کاني اصلي تشکيل دهنده سنگ هاي آهکي است. کربنات کليسم مي تواند بين ذرات و قطعات سنگ ها نقوذ کند و آنها را به هم بچسباند.

 به جز سه کاني رس، کوارتز و کلسيت، کاني هايي مانند:

1) دولوميت

2) فلدسپات هاي مختلف و ميکا

3) اکسيدهاي آهن (هماتيت و ليمونيت)

4) هاليت و ژيپس

5) قطعات ريز و درشت مواد آتشفشاني و مواد آلي، نيز در سنگ هاي رسوبي يافت مي شوند. 

حمل رسوبات

مواد سازنده رسوبات شيميايي به صورت محلول در آب حمل مي شوند. بيشتر رسوبات از نوع تخريبي اند و از خرد شدن سنگ ها در خشکي يا سواحل، حاصل آمده اند. اندازه دانه هايي که به محيط رسوبي برده مي شوند به نوع سنگ اوليه، مقاومت آن، نوع عامل حمل کننده، مسافت طي شده و وضعيت مسير بستگي دارد. دانه ها در ضمن حمل ممکن است، با ايجاد ساييدگي، گِرد و بدون زاويه شوند. 

سنگ شدن (دياژنز)

دياژنز به مراحلي گفته مي شود که طي آن از رسوبات نرم و منفصل، سنگ هاي سخت و متصل پديد مي آيد. دياژنز به سه صورت مي تواند اتفاق بيفتد:

1- سيمان شدن :

در اين مورد فواصل موجود در بين قطعات و ذرات سنگ را نوعي ماده شيميايي پر مي کند و آنها را به هم مي چسباند. کليست، دولوميت و کوارتز مي توانند سيمان سنگ هاي رسوبي شوند. اکسيدهاي آهن، اوپال و ايندريت نيز مي توانند سيمان برخي سنگ هاي رسوبي شوند.

2- متراکم شدن و خشک شدن :

در فرآيند متراکم شدن، به علت فشاري که از لايه هاي فوقاني وارد مي آيد، فضاهاي ميان ذرات به تدريج تقليل حاصل مي کند و بر تراکم و چسبندگي لايه ها افزوده مي شود. در فرآينده خشک شدن نيز، آبي که فواصل ميان ذرات را پر کرده، بيرون رانده مي شود.

3- تبلور دوباره :

متبلور شدن بعضي از مواد رسوبي، خود يک نوع تشکيل سنگ محسوب مي شود. اين فرآيند در بسياري از سنگ هاي آهکي و دولوميتي ديده مي شود. 

بافت

دو نوع بافت در سنگ هاي رسوبي ديده مي شود:

1- بافت آواري (تخريبي) :

ذرات رسوبات آواري ممکن است دانه درشت (با قطر بزرگتر از 2 ميلي متر)، دانه متوسط (قطر از 2 تا  ميلي متر) يا دانه ريز (با قطر کمتر از  ميلي متر) باشند. سيمان اصلي اين گونه بافت ها آهک، سيليس و اکسيدهاي آهن و رس است.

2- بافت غيرآواري (بلورين) :

اين بافت به صورت شبکه هاي بلورين به هم پيوسته است. اندازه بلورها ممکن است درشت، متوسط يا ريز باشد 

طبقه بندي

1- سنگ هاي رسوبي آواري :

اين گروه بر اساس اندازه ذرات، طبقه بندي مي شوند.

الف) شيل ها :

دانه ريزترين و فراوان ترين سنگ هاي رسوبي هستند که از کاني هاي رسي و ميکا تشکيل شده اند. شيل ها به رنگ هاي متفاوت قرمز، سبز و سياه ديده مي شوند که رنگ آنها نشان دهنده کاني هاي تشکيل دهنده آنهاست.

ب) ماسه سنگ ها :

دانه هايي با اندازه متوسط دارند که توسط سيماني از سيليس يا کربنات به هم متصل شده اند. ماسه سنگي که بيش از 90 درصد آن کوارتز باشد، کوارتز آرنيت نام دارد. دانه هاي آن گرد و جور شده است و رنگ روشن دارد. اما ماسه سنگي که بيش از 25 درصد فلدسپات دارد، آرکوز ناميده مي شود که در آن جورشدگي دانه ها خوب نيست و دانه ها زاويه دارند. 

ج) کنگلومرا :

دانه هايي با اندازه درشت، با گِرد شدگي خوب و سيماني از جنس سيليس و رس دارند. «بِرِش» از سيمان شدگي ذرات درشت و زاويه دار با زمينه اي از ذرات ريزتر تشکيل شده است.   

۲- سنگ هاي رسوبي شيميايي غيرآلي :

اين سنگ ها زماني تشکيل مي شوند که مواد حل شده در آب به علت تبخير يا تحمل تغييرات شديد دما رسوب کنند.

الف) سنگ آهک و چرت :

اين سنگ ها مستقيماً در آب هاي شور يا شيرين رسوب مي کنند. قابليت انحلال کربنات کلسيم، به مقدار دي اکسيد کربن موجود در آب بستگي دارد. دما، آشفتگي آب، وجود گياهان فتوسنتز کننده، عمق و فشار آب نيز در مقدار رسوب کربنات کلسيم در آب دخالت دارند. «چرت» محصول رسوب کردن سيليس در آب هايي است که از اين ماده اشباعند. 

ب) دولوميت :

در اثر عبور محلول هاي غني از منيزيم، از سنگ هاي آهکي به وجود مي آيد. 

ج) سنگ هاي تبخيري :

مانند سنگ نمک و سنگ گچ از تبخير آب هاي سرشار از يون، مانند بعضي کولاب ها و درياچه ها که در اثر تبخير به حد اشباع مي رسند، به وجود مي آيند. 

3- سنگ هاي رسوبي شيميايي آلي :

اين سنگ ها محصول فعاليت جانداران هستند.

الف) سنگ آهک آلي :

بيشتر در آب هاي گرم و کم عمق استوايي تشکيل مي شود. از تجمع اسکلت و پوسته هاي آهکي جانداران، پس از مرگ سنگ آهک حاصل مي آيد. 

ب) چرت آلي :

نوعي سنگ رسوبي شيميايي آلي است که بيشتر آن را سيليس بازمانده از جانداران دريازي چون شعاعيان و دياتوم ها تشکيل مي دهد.

ج) زغال سنگ :

در محيطي که اکسيژن اندک باشد، بقاياي گياهي ممکن است مدفون شوند و تجزيه نشده باقي بمانند. در طول ميليون ها سال، با افزايش فشار و وزن رسوبات فوقاني، آب،  و گازهاي ديگر از بازمانده هاي گياهي خارج مي شوند و به نسبت درصد کربن آنها افزوده مي شود. در مراحل اوليه اين فرايند ساختار گياه حفظ مي شود و ماده اي قهوه اي رنگ و نرم به نام تورب ايجاد مي شود. با افزايش تدريجي فشار و گرما اين مواد فشرده تر و سخت تر مي شوند. اين مواد به ترتيب درجه خلوص ليگنيت، زغال سنگ و آنتراسيت هستند. 

ریشه لغوی

لغت مینرال (کانی) که از قرون وسطی مورد استعمال قرار گرفته از لغت یونانی Mna (متشابه لاتینی آن Mina است) به معنی "کانی" یا "گردال" (از نظر معدن شناسی) مشتق شده است، لذا نام فارسی آن یعنی "کانی" معروف موادی است که از کانسارها بدست می‌آورند.

نگاه اجمالی

قرنها پیش از دستیابی انسان به فلزات و علم استخراج و مصرف آنها ، برخی از سنگها و کانیها مهمترین ابزار دفاعی ، زراعی و شکار بشر محسوب می‌شده‌اند. بشر اولیه جهت تهیه ابزار سنگی از مولد دارای سختی زیاد همچون سنگ چخماق ، کوارتزیت ، ابسیدین ، کوارتز و ... که در محیط زندگی‌اش فراوان بوده استفاده کرده است. نحوه استفاده و بکارگیری این مولد آنچنان در زندگی و پیشرفت انسان مؤثر بوده است که بر این اساس زمان زندگی انسان اولیه را به سه دوره دیرسنگی ، میانسنگی) و نوسنگی تقسیم شده‌اند. همزمان با شناخت فلزات و استخراج آنها عصر فلزات آغاز گردید. احتمالاً اولین فلز استخراج شده در حدود 450 سال ق.م ، مس بوده است.

کانیها از نظر فیزیکی و شیمیایی اجسام طبیعی و همگن هستند که تقریبا منحصرا بصورت بلور و یا لااقل توده بلورین حاوی ذرات ظریف و ریز تا درشت تشکیل می‌گردند. فقط معدودی از کانیهایی که آنها را بصورت جامد می‌شناسیم، به حالت بی شکل و یا ژلهای وجود دارند. با توجه به همگن بودن شیمیایی کانیها ، ترکیب آنها را می‌توان بوسیله فرمول نشان داد. مع ذلک این فرمول در بسیاری از حالات ، منظور عادی شمی را مجسم نمی‌کند، به این جهت در نگارش آن مفاهیم کریستالو شیمی به مقیاس وسیعی باید منظور گردد. برای معرفی کانیها علاوه بر فرمول آنها ، تمام خواص فیزیکی مانند خواص نورانی ، الکتریکی ، مقاومت ، سختی و بالاخره خاصیت بلورشناسی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. اساس مطالعه این خواص موضوع کانی شناسی عمومی را تشکیل می‌دهد.

تاریخچه

مصریان قدیم شش هزار سال قبل از میلاد در صحرای سینا فیروزه را به خاطر رنگ زیبایش استخراج می‌کردند. انسانهای عهد حجر ، سنگ آتشزنه را که دارای سطح شکست تیز است، به عنوان چاقو و سرنیزه ، جهت تراشیدن چوب و تهیه نوک تیز کمان به کار می‌برند. علاوه بر تفریت که دارای سطح شکست منحنی شکل است برای تهیه تبر و از سنگ آتشزنه و پیریت جهت تهیه آتش استفاده می‌کردند.

عهد حجر زمانی خاتمه یافت که انسان توانست در نتیجه تجارب گوناگون از مس و قلع آلیاژی به نام مفرغ یا برنز تهیه کند. در طی عهد برنز بشر قرنها تجربه اندوخت تا سرانجام حدود 1000 سال قبل از میلاد مسیح به کشف و تهیه آهن توفیق یافت. به روایت دیگر حدود 2700 سال قبل عصر مفرغ آغاز شد که در این عصر انسان ابزار خود را از این آلیاژ تهیه می‌نموده است. حدود 3000 سال ق.م مصریها از ذوب سیلیس ، شیشه تهیه نمودند و قرنها پیش از میلاد مسیح چین‌ها در فسیلها از کائولن ابزار چینی می‌ساخته‌اند. در طول تاریخ اطلاعات بسیاری در رابطه با چگونگی شکل گیری ، جنس ، ساختمان و سایر خصوصیات کانیها بدست آمده است.

سیر تحولی و رشد

اصولا یونانیها نخستین ملتی بودند که جنبه علمی کانیها را بررسی کردند مثل تالس ملطی که 485 سال قبل از میلاد به خاصیت کهربایی کانیها اشاره کرده و تمیش تکلس (527-549 ق.م) که دست به استخراج معادن زد. یک کتاب سنگ شناسی (الاحجار) که به ارسطو (322-384 ق.م) نسبت می‌دادند بعدها معلوم شد که در سده هشتم نوشته شده ، ولی کتابی از شاگردش یتوفر است (288-372 ق.م) بجا مانده بنام "راجع به سنگها" که شاید بتوان گفت اولین کتاب علمی کانی شناسی است.

کتاب با ارزش دیگری که بعدها نوشته شد بوسیله پزشک رومی جالینوس (201-113 م) بود. اثر دانشمند عالیقدر ایرانی ، ابو علی سینا (1037-970) تحت عنوان "درباره کانیها" را شاید بتوان گفت اولین کتابی است که کانیها را بطور سیستماتیک به چهار دسته تقسیم کرده است. از اروپاییان از کانی شناس آلمانی آلبرت فون بول (280-119 م) یاد می‌کنیم این شخص که به ماگنوس معروف است داراری پنج جلد کتاب از زمینه کانی شناسی است. از دو شخصیت دیگر آلمانی به نامهای باسیلوس والنتین و آگریکولا (1623-1555) یاد می‌کنیم که شخص اخیر بعدها به پدر کانی شناسی معروف گشت.

آخرین شخصی که کانیها را از نظر ظاهری مورد مطالعه قرار داد، کانی شناس روسی لموسوف (1711-1765) بود. در سال 1669 یک دانشمند دانمارکی به نام نیلس استنسن قانون ثابت بودن زوایا را کشف کرد. در همین سال شخص دیگری به نام اراسموس بارتولینوس موفق به کشف شکست مضاعف کلیست ایسلندی گردید. قانون پارامتر وایس آلمانی در دهه دوم قرن بیستم وضع کرد. در سال 1830 هسل 32 کلاسه را ثابت کرد، پس از آن با استفاده از محاسبات ریاضی فدروف روسی و شنفلیس آلمانی 230 شبکه فضایی را ثابت کردند. با کشف اشعه ایکس بوسیله رنتگن ، تحول عظیمی در کانی شناسی بوجود آمد بدینوسیله برای اولین مرتبه ماکس فون لاوه موفق به مطالعه ساختمان داخلی کریستال گردید. بعد از اینکه استفاده از اشعه ایکس در کانی شناسی نشان داده شد، براگ در سال 1913 اولین ساختمان یعنی شبکه نمک طعام را معرفی نمود.

کانی چیست؟

کانی عبارت است از عناصر یا ترکیبات شیمیایی طبیعی جامد ، همگن ، متبلور و ایزوتروپ با ترکیبات شیمیایی نسبتاً معین که در زمین یافت می‌‌شود. خواص فیزیکی کانیها در حدود مشخص ممکن است تغییر نمایند. کانیها به صورت اجسام هندسی با ساختمان اتمی منظم متبلور می‌گردند که به آن بلور می‌گویند. اگر بلور یک کانی را به قطعات کوچک و کوچکتر تقسیم نماییم سرانجام به کوچکترین جزء دارای شکل هندسی منظم خواهیم رسید که آن را واحد تبلور ، سلول اولیه و یا سلول واحد بلور می‌نامند. از کنار هم قراردادن واحدهای تبلور شبکه بلور که سازنده اجسام متبلور است ایجاد می‌گردد.

علاوه بر کانیهای متبلور با دسته‌ای از ترکیبات دارای تمامی خواص کانی بجز سیستم تبلور می‌باشند که این دسته را شبه ‌کانی می‌نامند و شرایط تشکیل کانیها بسیار متفاوت است ، برخی مانند پیریت ممکن است در شرایط بسیار متنوعی ایجاد ‌گردند در حالیکه برخی دیگر به عنوان شاخص کانی ، فشار ، دما وجود عناصر رادیواکتیو و ... مورد استفاده قرار می‌گیرند. همه کانیها به استثنا شبه‌کانی‌ها در یکی از 7 سیستم تبلور شناخته شده متبلور می‌گردند. برخی از کانیها در شرایط مشابه در کنار هم تشکیل می‌گردند که به آنها پاراژنز با کانی‌های همراه گفته می‌شود. کانیها در طبیعت در اندازه‌‌های بسیار متفاوتی یافت می‌شوند که بر این اساس آنها را به درشت بلور ، متوسط بلور ، ریز بلور و مخفی بلور تقسیم می‌نمایند. برخی از انواع درشت بلور و متوسط بلور در نمونه‌های دستی قابل تشخیص بوده ، انواع ریز بلور توسط میکروسکوپهای قوی و کانیهای مخفی بلور را به کمک اشعه ایکس و میکروسکوپهای الکترونی می‌توان شناسایی نمود.

اهمیت اقتصادی کانیها

کانیها دارای ارزش اقتصادی بسیار زیادی می‌باشند، بطوری که اقتصاد بسیاری از کشورهای جهان نظیر شیلی ، گینه ... بر اساس مواد معدنی پایه‌ریزی شده است. اگر چه بسیاری از کانیها دارای ارزش درمانی ویژه خود هستند و حتی تعدادی به عنوان مواد سمی و مهلک مورد استفاده قرار می‌گیرند، ولی افرادی نیز وجود دارند که همراه داشتن کانیهای معین را در درمان برخی از بیماریهای موثر می‌دانند. در سراسر جهان عده زیادی علاقمند به جمع‌آوری مجموعه‌های کانی هستند، در یک پیک نیک خانوادگی می‌توان نمونه‌هایی از این خلقت زیبای خداوند جمع‌آوری نمود. با توجه به اینکه در کشور ما کانیهای متنوعی وجود دارند و بسیاری از آنها قابل دسترس می‌باشند.

کانیها از دوران پیش از تاریخ ، نقشی اصلی در نحوه زندگی بشر و استاندارد زندگی وی داشته‌اند. با گذشت هر قرن ، اهمیت اقتصادی کانیها به گونه‌ای فزاینده بیشتر شده و امروزه به اشکال بیشماری ، از احداث آسمانخراشها گرفته تا ساخت رایانه به آنها وابسته‌ایم. تمدن جدید ، به طور شگفت آوری به کانیها وابسته است و کاربرد وسیع آنها را الزامی کرده است. تعداد کمی از کانیها مانند تالک ، آزبست ، گوگرد و ... به همان شکل استخراج شده ، معروف می‌شوند. اما بسیاری از آنها را برای به دست آوردن یک ماده مفید ، باید در آغاز فرآوری کرد. برخی از محصولات آشناتر عبارتند از : آجر ، شیشه ، سیمان ، گچ و چیزی در حدود بیست فلز از آهن گرفته تا طلا. کانسنگهای فلزی و کانیهای صنعتی در همه قاره‌ها و در هر جا که کانیهای خاص به اندازه کافی تمرکز یافته و استخراج آنها اقتصادی باشد،

تبلور

معمولا کانی‌ها بصورت اشکال منظم هندسی متبلور می‌شوند که به آنها بلور می‌گویند. بلور را می‌توان به عنوان جسمی که دارای ساختمان اتمی منظم است، تعریف کرد. هرگاه بلور را بطور مداوم به قطعات کوچک تقسیم کنیم‏، به جایی می‌رسیم که دیگر قابل تقسیم کردن نیست. این جز کوچک غیر قابل تقسیم ، معمولا دارای شکل هندسی منظم است که اتم‌های تشکیل دهنده بلور در رئوس ، مراکز سطوح ، وسط یال‌ها و یا مرکز آن قرار دارند و به نام واحد بلور یا سلول اولیه خوانده می‌شود. هر جسم متبلور از پهلوی هم قرار گرفتن تعداد زیادی سلول اولیه تشکیل شده است که به نام شبکه بلور نامیده می‌شود. بسته به عناصر قرینه‌ای که در سلول اولیه وجود دارد، اجسام متبلور را به 7 سیستم شامل سیستم مکعبی ، تتراگونال ، تری گونال ، هگزا گونال ، ارتورومبیک ، مونوکلینیک و تری کلینیک تقسیم می‌کنند.

خواص عمومی کانی‌ها

سختی

سختی را می‌توان به صورت مقاومت کانی در برابر خراشیده شدن تعریف کرد. در کانی شناسی ، سختی یک جسم را با جسم دیگر می‌سنجند. طبق تعریف اگر جسمی ، جسم دیگر را مخطط کند از آن سخت تر است. برای سنجش سختی کانی‌های مختلف 10 کانی را به عنوان مبنای سختی انتخاب کرده‌اند و سختی سایر کانی‌ها را نسبت به آنها می‌سنجند. این مقیاس به نام مقیاس موس معروف است.

کلیواژ

برخی از بلورها در امتدادهای بخصوصی به آسانی و به صورت سطوح صاف شکسته می‌شوند. این سطوح به نام سطوح رخ یا کلیواژ خوانده می‌شود. باید توجه داشت که سهولت شکستن کلیواژ در کانی‌های مختلف متفاوت است و حتی ممکن است یک کانی دارای امتداد کلیواژهای مختلف باشد.

جرم مخصوص

جرم مخصوص به علت ناخالصی‌های موجود در کانی ثابت نیست و همیشه مقدار آن بین دو حد در نظر گرفته می‌شود. جرم مخصوص یکی از مشخصات مهمی است که توسط آن می‌توان نوع کانی را مشخص کرد.

رنگ

رنگ کانی‌ها معمولا خیلی متغیر است و بسته به عوامل فیزیکی و شیمیایی در حد وسیعی تغییر می‌کند. بطوری که نمی‌توان آن را جز مشخصه‌های اصلی در نظر گرفت. ولی رنگ خاکه کانی یعنی رنگی که در اثر مالش آن با یک صفحه چنین حاصل می‌شود، نسبتا ثابت تر است و در خیلی موارد به شناسایی کانی کمک می‌کند.

جلا

اشعه‌ای که در سطح کانی منعکس می‌شود منظره ویژه‌ای به آن می‌دهد که به نام جلای کانی خوانده می‌شود. جلای کانی به خواص سطح و قدرت جذب آن بستگی دارد و به انواع فلزی ، الماسی ، شیشه‌ای ، صمغی ، مومی ، صدفی ، چرب و ابریشمی تقسیم می‌شود.

خواص مغناطیسی

بعضی از کانی‌ها دارای خواص آهنربایی طبیعی‌‌اند که کمک موثری در شناسایی آنها بشمار می‌رود.

خواص شیمیایی

از خواص شیمیایی کانی‌ها نیز می‌توان برای شناسایی آنها استفاده کرد. از جمله این خواص می‌توان قابلیت انحلال کانی در آب و محلول‌های شیمیایی ، تشکیل املاح با اسیدها و بازها و ... نام برد.

انواع کانی از نظر نحوه تشکیل

کانی اولیه یا درون زاد

کانی‌های درون زاد همان طور که از نامشان پیدا است، در درون زمین یعنی کیلومترها زیر زمین تشکیل شده‌اند. ماده اصلی تشکیل دهنده کانی‌های درون زاد و بطور کلی مادر همه کانی‌ها جسم سیال خمیر مانندی است که به نام ماگما خوانده می‌شود. با توجه به نحوه تشکیل کانی‌‌های مختلف از ماگما ، می‌توان مراحل مختلفی برای تشکیل کانی‌ها تشخیص داد که این مراحل شامل مراحل ماگمایی اولیه ، پگماتیتی ، پنوماتولیتیک و گرمابی است.

کانی‌های ثانویه یا برون زاد

این کانی‌ها از تغییر و تبدیل کانی‌های اولیه یا درون زاد بوجود می‌آیند. کانی‌های اولیه عموما در شرایط فشار و درجه حرارت بالا تشکیل شده‌اند و به همین خاطر این کانی در شرایط سطح زمین که متفاوت با شرایط تشکیل آنها می‌باشد چندان سازگار نیستند. کانی‌های اولیه برای سازگار شدن با شرایط سطح زمین ، خرد و تجزیه شده و به کانی‌های ثانویه یا برون زاد تبدیل می‌شوند. فرآیندهای مختلفی همچون هوازدگی ، رسوبی و بیولوژیکی به تشکیل کانی‌های ثانویه کمک می‌کنند.

کانی‌های دگرگونی

تغییر مشخصات کانی‌ها و سنگ‌ها در اثر حرارت و فشار ، دگرگونی نامیده می‌شود. در اثر دگرگونی کانی‌ها ممکن است شکل بلورین اولیه خود را از دست داده و به شکل جدیدی متبلور شوند. البته تغییر تبلور کانی‌ها در جهتی است که با شرایط جدید سازگار باشند. ضمن تغییرات دگرگونی ممکن است ترکیب شیمیایی کانی‌ها نیز عوض شده و عناصری از ساختمان آن خارج و یا به آن وارد شوند. دگرگونی به سه نوع مجاورتی ، ناحیه‌ای و حرکتی تقسیم می‌شود که درطی هر یک از این دگرگونی‌ها کانی‌های مختلفی بوجود می‌آید.

انواع کانی‌ها

تاکنون سه هزار کانی در دنیا شناخته شده است. برای مطالعه آنها ابتدا باید به طریقی آنها را طبقه بندی کرد. اولین طبقه بندی نسبتا علمی کانی‌ها را ابوعلی سینا ، دانشمند ایرانی انجام داده است. در این تقسیم بندی کانی‌ها به چهار گروه اصلی سنگ‌ها و مواد خاکی ، مواد سوختنی ، نمک‌ها و فلزات تقسیم می‌شدند. امروزه کانی‌ها را بر اساس نحوه تشکیل ، ترکیب شیمیایی و ساختمان آنها طبقه بندی می‌کنند. بر اساس ترکیب شیمیایی و ساختمان داخلی کانی‌ها می‌توان آنها را به انواع زیر تقسیم کرد.

·         کانی‌هایی که دارای اتم های آزاد بوده و شامل کانی‌هایی هستند که بطور آزاد و به شکل عنصر در طبیعت یافت می‌شوند.

·         کانی‌هایی که از ترکیب کاتیون‌ها با آنیون‌های ساده تشکیل شده‌اند و شامل سولفورها ، هالیدها و اکسیدها هستند.

نامگذاری کانی‌ها

کانی‌ها عموما اسامی ناآشنا دارند و تنها عده معدودی از آنها دارای نام ایرانی هستند. اسامی کانی‌ها بر اساس یک سری ضوابط و قوانین بین المللی تعیین می‌شود که عبارتند از:

·         نام عده زیادی از کانی‌ها در واقع اسم محلی است که برای اولین بار در آنجا پیدا شده‌اند و به انتهای نام منطقه پسوند ایت اضافه شده است. به عنوان مثال ایلمنیت از نام کوههای ایلمن واقع در اورال و تیرولیت از تیرول که محلی در اتریش است گرفته شده است.

·         نام بعضی از کانی‌ها از اصطلاحات خاص بعضی کشورها گرفته شده است. مثلا سافیر از اصطلاحات محلی هندوستان است.

·         نام عده دیگری از کانی‌ها از رنگ آنها در زبان یونانی گرفته شده است. مثلا هماتیت به معنی قرمز خونی، آزوریت به معنی آبی رنگ ، کلریت به معنی سبز رنگ و آلبیت به معنی سفید رنگ است.

·         بعضی از کانی‌ها نام خود را از خواص ویژه‌ای که داشتند گرفته‌اند. مثلا دیستن ، در زبان یونانی به معنی دارای «دو سختی» است.

·         نام بعضی از کانی‌ها مربوط به عناصر موجود در آنهاست. مثلا نیکلین دارای نیکل و کوپریت دارای مس است.

·         نام بعضی از کانی‌ها از اسم محققینی که آنها را برای اولین بار یافته‌اند مشتق شده است. مثلا براگیت به نام کاشف آن «براگ» و بیرونیت به نام یابنده آن ابوریحان بیرونی و ... گرفته شده است.

خواص نوري كاني ها :

 انواع كاني ها :

1) كاني اپك : اگر در حالت نور ppl كاني ما به صورت تيره باشد آن كاني كاني اپك نام دارد . و جون نور از كاني اپك عبور نمي كند بايد براي ديدن ان كاني ها از ميكروسكوپ هاي انعكاسي استفاده كرد .

2) كاني هاي شفاف:

1ـ يك محوري: كاني هاي متبلور در سيستم هاي هگزاگونال ،تري گونال  و تترا گونال

2ـ دومحوري: كاني هاي متبلور در سيستم هاي اروترومبيك، مونوكلينيك و تري كلينيك

عوامل موثر در شكل كاني ها :

1ـ تركيب شيميايي

2ـ شرايط تبلور

شكل كاني :

1. يو هدرال :   اگر كاني زاويه دار باشد، و گوشه هاي آن خرده نشده باشد شکل دار است .

2. ساب هدرال : اگر گوشه اي كاني خرده باشد به آن نيمه شكل دار مي گويند .

3. آن هدرال : اگر كاني زاويه دار باشد ، گوشه ها خرده باشد به آن بي شكل مي گويند.

فرم شكل كاني:

1. شش گوش (برش عرضي Am )

2.هشت گوش( برش عرضي py )

3. ستوني ( برش طولي Am _ py )

4. سوزني  (برش طوليAm )

5. فلسي mica grop( mus bt chl)                    

 اولين كاني در واكنش بون شكل دار است( الوين ) و هر چه از سري واكنش بون به پايين پيش مي رويم از حالت شكل دار خارج مي شود.مانند كوارتز كه بي شكل است.

رنگ كاني :

الف :داراي رنگ : با چرخش ميز ميكروسكوپ كه به1-  داراي چند رنگي 2ـ فاقد چند رنگي تقسيم ميشود

داراي چند رنگي

1. داراي چند رنگي مستقيم : در جهتppl تيره

2. داراي چند رنگي معكوس: در جهتppl روشن

كاني هايي كه داراي چند رنگي هستند در برش عرضي فاقد چند رنگي مي باشند.

قهوه اي روشن و تيره Bt   _  سبز كم رنگ تا پررنگ Am

سبز تا كرم رنگ chl    _   قهوه اي روشن و تيره تا كرمpy

ب:فاقد رنگ    mus_ Qtzp_ kfs)  )                            

رخ ( کلیواژ ) :

تعريف: سطح يا امتداد خاصي از بلور كه پيوند در آن جهت سست بوده و موجب مي شود تا بلور در آن امتداد شكسته شود و سطوح ايجاد شده منظم باشد آن را رخ مي گويند.

از لحاظ كيفيت به انواع :

 واضح ، نيمه واضح و غير واضح قابل تقسيم هستند.

كاني هاي آمورف فاقد رخ هستند اما كاني هاي بلورين گاهي در يك،دو،سه،چهار و شش  جهت داراي رخ هستند

انواع رخ

1. انواع  رخ يك جهتي مانند mica grop( mus bt chl)

2. رخ دوجهتي:  قائم مانند پيروكسن و غير قائم مانند آمفيبول 

3. رخ سه جهتي: مانند cal وpol

نكته : ضخامت رخ ثابت بوده و با چرخش ميز ميكروسكوپ تغيير رنگ نمي دهد و بصورت خطوط صاف و پيوسته است

شكستگي :

شكستگي به صورت خطوط ناصاف و با ضخامت متغيير ديده مي شود و چون در قسمت شكستكي آلتره شدن به وجود مي آيد در نتيجه با چرخش ميز ميكروسكوپ تغيير رنگ مشاهده مي شود.

برجستگي:

1. كم : حاشيه كاني مشخص نباشد مانند kfs

2. متوسط:حاشيه كاني قايل تشخيص است مانند Qtz

3. بالا:كاني به صورت خيلي برجسته است مانند Bt-Ap-zr

ضریب شکست :

حاشيه بكر يا ضريب شكست عبارت است از تغيير مسير نور از محيط هاي مختلف و از اجسام گوناگون گاهي ممكن است سرعت نور و ميزان آن كاهش بيابد.

با پايين آوردن ميز ميكروسكوپ هاله يا حاشيه بكر را ايجاد مي كنيم در نتيجه در صورتي كه پيچ تنظيم كننده را به طرف خودمان  حركت دهيم  حالات زير اتفاق مي افتد:

1.حاشيه كاني به سمت داخل مي رود پس ضريب شكست كاني بالا است مانند كاني هاي (Bt- Am -Pl)

2. هاله ايجاد شده به سمت خارج كاني ميرود در نتيجه ضريب شكست كم است مانند كاني (KFC)

تجزيه يا آلتره :

يك كاني كه قبلا تشكيل شده در شرايط جديد به كاني ديگري تبديل مي شود مثل تبديل آلكالي فلدسپات به كائولينيت.وقتي كه آناليزور بيرون است آن قسمتي كه تجزيه شدگي دارد كمي كدر ديده مي شود و مانند اين است كه روي آن را پوشانده باشيم و وقتي كه آناليزاتور را وارد مي كنيم به صورت رنگي ديده مي شود. اين حالت را آلتراسيون مي گويند.

تجزيه شدگي به عوامل زير بستگي دارد :

1.طويل شدگي

2.تركيب كاني

انكلوزيون :

كاني قبلا تشكيل شده و توسط كاني ديگري در بر گرفته مي شود مثل زيركن داخل بيوتيت.

خاموشي

ابتدا نور xplرا مشاهده مي كنيم در صورتي كه زير ميكروسكوپ مقطعي نباشد ما تاريك مي بينيم . جهت xpl شمالي جنوبي است وppl شرقي غربي است و اثر يكديگر را خنثي  مي كنند،و تاريك ديده مي شود.اگر كاني را در زير ميكروسكوپ قرار دهيم به كمك تيغه هاي كمكي زاويه 45 درجه مي سازند و مي توان نوع كاني را مشخص كرد.كاني را به موازات تار شمالي جنوبي قرار مي دهيم و زاويه ميز ميكروسكوپ را وقتي كاني به موازات تار شمالي جنوبي است مي خوانيم و سپس كاني را در جهت عقربه هاي ساعت مي چرخانيم تا زماني كه تاريك شود و وقتي تاريك شد دوباره زاويه را مي خوانيم در آن هنگام زاويه ها را كم مي كنيم كه حالات زير اتفاق مي افتد.

1. موازي:اگر زاويه چرخش 90 درجه باشد مانند  mus Bt

2. مايل:زاويه جرخش( 44-1) و( 89-46) درجه باشدمانند  Am _ py

3. متقارن:زاويه چرخش 45درجه باشدمانند  Am _ py

 خاموشي موجي

گاهي كاني تحت تاثير گرماو فشا قرار مي گيرد در نتيجه محور هاي نوري آن تغيير و به صورت      ايجاد مي شود كه در اين صورت خاموشي مطلق به وجود نمي آيد و خاموشي به صورت موجي شكل روي آن حركت مي كند. اين خاموشي مخصوص كوارتز است

رنگ اينترفرانس:

1. ابتدا كاني را در حالت خاموشي مطلق قرار مي دهيم و عدد مقابل ميز ميكروسكوپ رامي خوانيم

2. سپس به عدد نوشته شده 45درجه اضافه مي كنيم در اين حالت روشنايي مطلق است كه رنگ اينترفرانس ناميده مي شود.

در اين حالت تعداد حلقه هاي قرمز را با يك جمع كرده كه در اين صورت شماره نظام مشخص مي شود و رنگ كاني رنگ نظام را معين مي كند.

طويل شدگي

1. كاني را به موازات تار شمالي جنوبي قرار مي دهيم

2. كاني را نسبت به تار شمالي جنوبي 45 درجه مي چرخانيم

3.  كاني به موازات تيغه كمكي قرار مي گيرد

4.  تيغه كمكي را از جايگاه مخصوص وارد ميدان ديد مي كنيم

5.  اگر محور ديد و كاني و تيغه يكسان باشد رنگ اينترفرانس افزايش مي يابد يعني آبي يا سبزشود در اين صورت كاني هم جهت با تيغه كمكي (منفي)مي باشد ولي اگر رنگ زرد تا نارنجي شود كاني خلاف جهت تيغه(مثبت) است

در صورتي كه كاني داراي رنگ انترفرانس نظام بالا باشد از تيغه كمكي جبران كننده استفاده مي كنيم.

بافت اسكلوشن :

بعضي از كاني ها پس از سرد شدن به دو كاني تقكيك مي شوند كه به آن اسكلوشن مي گويند.پديده اسكلوشن را در فلدسپات ها به پرتيت و آنتي پرتيت مي شناسند.

خصوصيات بافت اسكلوشن:

1. در يك كاني خواص نوري دو كاني قابل بررسي است.

2. در پيروكسن ها گاهي پديده اكسلوشن تشكيل مي شود.

3.  در نور pplبافت اسكلوشن بي رنگ .و در نور xplسفيد تا خاكستري است

4. پلاژيكلاز برجستگي بيشتراز آلكالي فلدسپات (وقتي آناليزاتور خارج باشد)است

5. اگر زمينه به سمت داخل و برجستگي بالا داشته باشد و لكه هاي آن برجستگي هاي  ظريف داشته باشند و حاشيه بكرشان به سمت بيرون حركت كنند نوع اسكلوشن آنتي پرتيت است و اگر بر عكس باشد پرتيت

6. اگر حالت فوق خيلي ريز باشد ميكرو آنتي پرتيت گفته مي شود.

ماكل :

بلورهاي بعضي از كاني ها هنگام تبلور در يك سطح يا محور مشتركاً رشد نموده و تشكيل ماكل را مي دهند .

انواع ماكل :

1ـ ماكل كارلسباد 2ـ  پلي سنتيك  3ـ پركلين 4ـ مشبك 5ـ تداخلي

براي ديدن ماكل ها آناليزاتور بايد داخل باشديعني ماكل تنها با نور xpl ديده مي شود

1. ماكل كارلسباد از دو بلور تشكيل شده است كه در يك محور مشترك هستند

2. ماكل پلي سنتيك از چند بلور كه خواص نوري آنها يكسان است تشكيل شده است بلور ها حالت نوار داشته كه به صورت ممتد و يك نواخت است

3. ماكل پريكلين مانند ماكل پلي سنتيك است با اين تفاوت كه عرض نوارهاغير يكسان و تا انتها نمي رسند

4. ماكل مشبك كه به صورت مشبك است

از ماكل ها براي تشخيص كاني و تعيين تركيب شيميايي آنها نيز استفاده مي شود مثلاًماكل پلي سنتيك براي شناسايي پلاژيكلاز و پتاسيم فلدسپات رابا استفاده از ماكل كارلسباد و ميكروكلين را توسط ماكل مشبك تشخيص مي دهند

زونينگ:

تغيرات منظم و تدريجي در تركيب شيميايي يك كاني و يا تغيير نوع كاتيون رنگي موجب تشكيل زونينگ مي شوديعني زونينگ به دليل تفاوت در تركيب شيميايي دو كاني به دو رنگ ديده مي شود كه حاشيه زونينگ آلبيت باشد سديم دار و مركز آن اندريت است (كلسيم دار) و با چرخش ميز ميكروسكوپ به خوبي مشاهده مي شود.

 استخراج می‌شوند. کریستالهای زیبا و درخشنده

یک بشر محتوی مایع زلالی است. روی این بشر یک میله شیشه‌ای بطور افقی قرار گرفته و دو ورقه باریک فلز روی به این میله بسته شده‌اند. دور این ورقه‌ها کریستالهای زیبا و درخشنده ای قرار گرفته و منظره جالبی به آن بخشیده‌اند. با وجودیکه موضوع کمی پیچیده به نظر می‌رسد، اجرایش خیلی ساده است و شما هم به سهولت می‌توانید این کریستالها را دور ورقه‌های فلزی تشکیل دهید.

وسایل مورد نیاز

·         یک بشر بزرگ

·         دو گرم استات سرب که در آب مقطر حل شده است.

·         یک ورقه فلز روی بطول 15 و عرض 2 سانتیمتر

نحوه اجرا

پس از تهیه وسایل لازم ، ابتدا استات سرب را در آب ، مقطر حل کنید. رنگ محلول کمی تیره و کدر می‌شود و چند دقیقه نگه دارید تا مواد زاید آن ته‌نشین شود و یا بطور خیلی ساده از صافی عبور دهید سپس نوارهای فلز روی را به میله شیشه‌ای محکم کنید و در محلول قرار دهید. بهتر خواهد بود دو یا سه سانتی متر از روی خارج از محلول قرار گیرد تا تغییراتی که به وسیله مایع استات سرب در روی آنها داده می‌شود مشخص گردد.

بلافاصله بعد از قرار دادن در مایع استات سرب ، کریستالها شروع به نشستن در دور نوارها می‌کنند ولی برای نتیجه گیری بهتر حداقل 24 ساعت وقت لازم است.

روش توليد وتكثير بالتوري سبز

Aphid lion

Chreysoperla carnea

Chreysopidae

Neuroptera

اين راسته داراي گونه هاي فراواني است يكي از خانواده هاي مهم با لتوريي Chreysopidae مي باشد . همچنين خانواده Hemorohiidae از نظر مبارزه بيولوژيك اهميت بالايي دارد خانواده كريزوييده داراي 50 گونه در اروپا بوده كه از تعدادي از آنها براي مبارزه با شته ها و تريپس ها استفاده مي شود . اين حشرات در مرحله لاروي از حشرات آفت تغذيه مي كنند . رژيم غذايي آنها به گونه اي است كه از خون ( همولنف ) آنها تغذيه مي كند . بدن لاروها سوسماري شكل بوده وقسمت قفسه سينه آن متورم است . آرواره هاي آن داسي شكل و كاملا رشد يافته مي باشد . شفيره هاي اين حشره داخل پيله سفيد رنگي تشكيل مي شوند . شفيره بالتوري تقيريبا گرد كرده بود و در شكاف و زير پوست درختان به سر مي برند . عمر حشره كامل طولاني بوده و حدود 1-3 ماه مي باشد . كه در طي اين مدت بسته به گونة بالتوري 600-300 عدد تخم مي گذارد.  فعاليت حشره كامل روزانه بوده و همچنين به هنگام غروب و شب هم به پرواز درمي آيد ضمن آنكه به طرف نور كشيده مي شود. زمستان گذرانی اين حشره به صورت حشره كامل میباشد.این حشره در فصل زمستان به رنگ روشن در آمده و در شكافِِ و تنه و زير برگها وشاخه های درختان و علفهاي هرز و شيروانهايي منازل و ...  زمستان را سپري مي كند .حشرات كامل تخمهاي خود را بر روي پارچه ابريشمي و سفيد رنگي قرار مي دهند . در حالي كه تخم هايشان سبز رنگ و بيضوي است. طول بدن حشره كامل 15 ميلي متر و بالهاي آن بلندتر از طول بدن مي باشند يكي از مهمترين خصوصيات اين حشره آن است كه طول عمر زيادي دارد ضمن آنكه از قدرت پرواز و جابجايي بالايي هم برخوردار است . علاوه بر اين تعداد تخم توليد شده وتعداد دفعات تخم ريزي هم زياد مي باشد . در انسكتاريوم از دو روش براي تكثير اين حشره استفاده مي شود .

1- نگهداري شيشه اي هاي پني سيلين :

دراين روش لاروهاي بالتوري را به صورت انفرادي داخل شيشه هاي پني سيلين قرار داده و براي جلوگيري از پديده همخواري وهمچنين تغذيه آنان از تخم بيدآرد  استفاده مي شود

2- استفاده از كادرهاي مشبك :

دراين روش از ظروف مشبك چوبي و يا پلاستيكي استفاده مي كنيم كه درآن خانه هایی به ابعاد CM 2*2 مو جود بوده درصورتيكه يك طرف آنها را با شيشه و طرف ديگر آن را با تور و شيشه حاوي تخم بيدآرد مي پوشانيم . براي نگهداري حشرات كامل هم از لوله هاي استوانه اي استفاده مي شود كه دو طرف آن را با تور مسدود كرده ايم . براي تامين رطوبت محيط زندگي آنها يك تكه اسفنج را آغشته به آب كرده و روي سطح فوقاني آن قرار مي دهيم و منبع نور را در بالاي ظرف استوانه اي روشن مي كنيم . براي تغذيه حشره كامل از محلول 1- واحد عسل + 2 واحد شكر + 2 واحد مخمر استفاده مي كنيم .

زنبور آزمايشگاهي براكن : Habro hracon hebetor

آن رااصطلاحا micro bracon نيز مي گويند . اين گونه از براكن گونه اي است وسيع الطيف و همه جاي ( كاسموپلايت ) و درانتخاب ميزبان خود قدرت انتخابي بالايي دارد . مهمتريم كاربرد اين زنبور در كنترل آفات پنبه ( كرم غوزه پنبه ) است كه اين مسئله درسال 1960 در شوروي سابق مورد توجه قرار گرفت . طول اين زنبور 5-3 ميلي متر و به رنگ زرد تا قهوه اي روشن مي باشد . تشخيص جنسهاي نر و ماده آنها به راحتي از روي وجود يا عدم وجود تخم ريز بلند آنها قابل تشخيص است . موجودات كامل از شيره گياهي تغذيه نموده و به فعاليت براي يافتن ميزبان خود ادامه مي دهد . اين زنبور معمولا تخم هاي خود رادر داخل بدن لاروهاي سنين سوم وچهارم پروانه هاي خانواده noctidiae , pyralidae  مي گذارد .

طريقه تكثير زنبور براكن در انسكتاريوم :

اين زنبور ها را مي توان در آزمايشگاه بر روي لاروهاي بيد آرد پرورش داد . در اين روش از ظروف پلاستيكي مانند بطريهاي نوشابه استفاده مي كنيم . بدين ترتيب كه انتهاي اين بطريها را بريده و قسمت بريده آنها را به صورت معكوس در قسمت بريده بطري اصلي جا مي زنيم . و يا با استفاده از يك تكه پارچه توري قسمت بريده شده را مي پوشانيم .

پس براي تقويت زنبورها يك تكه مقوا را آورده و با محلول 20% آب و عسل آغشته كرده و در داخل بطري قرار مي دهيم . در داخل اين ظروف پلاستيكي معمولا به ازاي هر زنبور ماده سه عددلارو بين لايه توري كه برايش درست كرديم و لايه ديگري از توري قرار مي دهيم . تخم ريزي زنبور ها معمولا پس از 24 ساعت به اتمام مي رسد و پس از آن لاروهاي پارازيت شده را در ظروف جداگانه قرار داده و دماي داخل ومحيط اطراف آن را در 1 + 27 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 1 +65 % تنظيم مي كنيم . در شبانه روز بايستي به مدت 16 ساعت در روشنايي و 8 ساعت در تاريكي قرار گيرد . لاروهاي پارازيت شده را مي توان درون پتري ديش نگهداري كرد . طول عمر اين زنبور 7-6 روز بوده ودر طول اين مدت 76 عدد تخم مي گذارد و پس از مدت يادشده آنها يابه خودي خود مي ميرند و يا ما بايستي آنها را معدوم نماييم .

تكثير زنبوربراكون درون ظروف شيشه اي مانند آكواريوم :

در اين روش از ظروف معكب شيشه اي و يا تلقهاي شيشه اي كه استفاده مي شودكه مي توانند كف و پشت جعبه از جنس چوب باشد . ديواره بالايي توري و بخش جلويي آن نيز شيشه اي باشد . در داخل اين ظروف لاروهاي بيد آرد را قرار داده و زنبور ها را هم داخل قفس رها مي كنيم . پس از مدت 24 ساعت زنبورها لاروها را پارازيت مي كنند و براي جمع آوري زنبور ها مي توانيم از خاصيت فتو تروپيسم آنها استفاده نماييم .بدين شكل كه در روي درب ورودي يك پلاستيك قرار داده و با تابانيدن نور به داخل آن زنبور ها را به داخل هدايت كنيم .

رها سازي براكن در مزرعه :

ميزان رها سازي زنبور ها بستگي به ميزان آلودگي مكان مورد نظر دارد به طوري كه آلودگي بين 5/2 – 5% درصد باشد . به تعداد 5000 – 1000 زنبور در هكتار رها سازي مي كنيم . تا بدين وسيله 80% آفت مورد نظر راكنترل كرده باشيم . اين زنبور را مي توانيم درمزارع و باغات به عنوان مكمل تريكوگراما استفاده كنيم

نام گذاري و ذخيره سازي زنبور براكن :

بهترين شرايط نگهداري زنبور هاي براكن قرار دادن آن در دماي 6 – 4 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 5- 65% مي باشد . بدين صورت كه هر چند روز يك بار آنها را از يخچال خارج نموده پس از دادن غذا دوباره به داخل يخچال باز گردانيم .با اين روش مي توانيم به مدت 1 ماه زنبور ما را نگهداري و ذخيره نماييم .

جمع آوري تريكوگر اما از طبيعت :

هر ساله به منظور زنبور تريكوگر اما و ذخيره سازي آنها براي مصرف در سال بعد بسته به شرايط آب و هوايي و نوع محصول بايستي زنبور هاي طبيعي را جمع آوري وبه انسكتاريوم  منتقل كرد . اين زنبور در سال تا بيش از 12 – 10 نسل مي تواند كيفيت خود را حفظ كند . براي جمع آوري آنها از طبيعت از كارتهاي محتوي تخم بيد آرد به نام كارت تله استفاده مي كنيم . اين كارتها محتوي تعدادي تخم بيدآرد يا بيد غلات تازه هستند كه جهت جلوگيري از حمله مورچه ها روي آنها را به وسيله يك پارچه توري نازك مي پوشانيم .

روش تكثير زنبور تريكوگراما :

درمقياس و حجم كمي مي توان از لوله هاي آزمايش استفاده كرد  . كه براي اين كاربايستي كارتهاي محتوي تخم بيد آرد را كه زنبورهاي تريكوگراما آنها را پارازيت كرده اند با مقداري آب قند يا آب عسل 20%آغشته كرده وسپس در داخل لوله آزمايش قرار مي دهيم .سپس درب لوله آزمايش را با پنبه بسته قسمت درب آن را به وسيله يك پارچه مشكي مي پوشانيم و لوله آزمايش را در دماي 2 +25 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 5 +75 %
 قرارمي دهيم .

لوله هاي آزمايش را به مدت 16 ساعت در روشنايي و 8 ساعت درتاريكي قرار مي دهيم . اگر چه مناسبترين دما 27 – 25 درجه سانتيگراد است ولي به منظور تكثير زنبورهاي با توانايي بالا شرايط اتاق پرورش را در فواصل معين زماني تغيير مي دهيم . مثلا براي افزايش تحمل زنبورها به درجه حرارت بالا در روزهاي گرم و با افزايش تحمل آنها به درجه حرارت پايين در شب بايد به مدت 10 دقيقه در ساعت 12 ظهر هر روز دما را به 32 درجه سانتيگراد رساند و در ساعات شب آن را براي مدت 10 دقيقه  به درجه حرارت 16 درجه سانتي گراد برسانيم .

بهتر است كه براي پرورش هر چه اصولي آن ساعات روشنايي و تاريكي را مطابق با طبيعت اجرا كنيم . و دما در حدود ذكر شده تغيير يابد . اگر دماي محيط نگهداري زنبور بيش از 30 درجه سانتي گراد باشد . به تدريج جمعيت نرها افزايش مي يابد و در صورت تداوم اين مسله تلفات زنبورها بالا مي رود و با كاهش درجه حرارت هم طول دوره رشد و نمو افزايش يافته و در صورتي كه درجه حرارت همچنان كاهش يابد زنبورها به حالت دياپوز مي رود .

ذخيره سازي زنبورهاي تريكوگراما :

ذخيره سازي زنبورهاي تريكوگراما به سه روش امكان پذير است :

1- روش كوتاه مدت :در اين روش زنبور تريكوگراما را در دماي 20-15 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 75%  را مي توانيم به مدت 1 ماه دوره تكاملي آن را افزايش مي دهيم .

2- روش متوسط : دراين روش مي توان شفيره هاي تريكوگراما را در دماي 13 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 90-15% به مدت 40-30 روز نگهداري كنيم .

3- روش نگهداري بلند مدت : دراين روش مي توانيم در مرحله پيش شفيرگي آن را در دماي 9-8 درجه سانتي گراد به مدت 2-1 ماه نگهداري كنيم .

رها سازي زنبور تريكوگراما در طبيعت :

اين زنبورها را براساس نوع محصول و تراكم آفت از نظر رها سازي و تعداد زنبورهايي كه كه رها سازي مي شوند بايستي به طور متفاوت پخش كنيم . رها سازي اين زنبور در مرحله پيش شفيرگي و آماده خروج بر روي تريكوكارت هنگام صبح زود وغروب در طبيعت قرار مي دهيم .

چون اين زنبور علاقه زيادي به تغذيه دارد . براي عمل كرد هر چه بهتر تريكوگراما بايستي غذاي آن رااز طبيعت فراهم كنيم كه اين كار را مي توانيم با كاشت شويد به بهترين نحوممكن انجام هيم .

محل نسب كارتها :

كارتها را در پنبه ، ذرت و برنج درقسمت 3/1 فوقاني گياهان نسبت مي كنيم . و در درختان انار و سيب آن را داخل تاج درخت در جهت تابش نور خورشيد و وزش باد قرار مي دهيم .

تعيين جنسيت زنبورهاي تريكوگراما :

زنبورهاي نر و ماده را مي توان از روي شاخكهايشان تشخيص داد . به طوري كه شاخك در نرها بلند و در انتها داراي موهاي بلندي است در صورتي كه ماده ها داراي شاخكهايي خميده اي مي باشند كه در انتها متورم اند و موهاي ظريفي روي آنها قرار دارند .

زنبورهاي براكن :        Hahrobracon spp

نخستين قدم براي پرورش زنبور هاي براكن جمع آوري آنها از محيط طبيعت است . زنبور براكن را از مزارعي مانند گوجه فرنگي كه جمعيت بالايي از اين حشره را دارامي باشد جمع آوري مي كنيم.

روشهاي جمع آوري زنبور :

ابتدا يك ظرف شيشه اي و يا يك تشت را آورده و روي آن را بايك پارچه توري مي پوشانيم و سپس روي تمام سطح آن را بالارو بيد آرد پوشيده روي لاروها را نيز همچنين با كمك لايه اي ديگري از پارچه توري مي پوشانيم . بدين صورت كه لاروها بين دو لايه از جنس تور قرار م گيرند . سپس آنها را به مزرعه انتقالي داده و تازمان آلوده شدن در مزرعه نگهداري مي كنيم توجه داشته باشيم كه زمان آلوده شدن معمولا 24 ساعت طول مي كشد و پس از آن لاروهاي پارازيت شده به رنگ تيره در آمده وفلج شده يا مي ميرند .

بدين ترتيب پس از تيره شدن آنها را به انسكتاريوم منتقل نموده و در آنجا به تكثير در سطح وسيع مي پردازيم.

تكثير آزمايشگاهي شب پره بيدغلات :

Sitotroga Ceralella

Gelechidae

=Lep

عرض بدن حشره كامل با بالهاي باز MM 11-19مي باشد. تخمهاي آن تخم مرغي شكل و به رنگ شيري است . لاروهاي آفت در سنين اول به رنگ سفيد كرمي است با طول MM 1 لاروهاي كامل M 8-7 طول دارند و داراي يك يا چند نوار طولي مي باشد . يك گرم تخم بيد غلات شامل 5000 عدد است . بنابراين يك كيلوگرم آن شامل 50 ميليون عدد مي باشد . عوامل محيطي مناسب براي پرورش اين حشره حرارت ، رطوبت ، نور و كيفيت مواد غذايي است . رشد ونمو جنيني اين حشره در دماي C 39 – 9 بين 32 – 4 روز طول مي كشد . درجه حرارت كمتر از C 9 و يا بالاتر از C 32 باعث تلفات و يا دياپوز حشره مي شود .

بهترين درجه حرارت براي رشد و نمو اين حشره C 25-32 ورطوبت نسبي 5 + 85/. مي باشد . در اين شرايط دوره جنيني 40-50 روز و دوره لاروي 23 روز طول مي كشد در صورتي كه دما در دوره لاروي از 30 درجه بگذرد سبب تلفات لاروها مي شود .

غذاي مناسب براي لاروها :

گندم ، جو ، ذرت ، چاودار و ... است كه معمولا از جو استفاده مي شود .

آماده سازي جو جهت آلوده سازي :

نوع غله در پرورش بيد غلات ازاهميت زيادي برخوردار است . دو معيار قيمت و كيفيت غذايي غله ملاك انتخاب نوع قله يم باشد . ذرت در اين ميان ارزش پروتئيني بالايي دارد . ولي عيب آن گراني قيمتش است . در اين ميان مناسبترين نوع غذا جو مي باشد . كه بايستي در اولين مرحله آن از آفات ، بيماري ها ، بذر گياهان ديگر گردوخاك ديگر ناخالصيها پاك كرد . به دليل اينكه محيط انسكتاريوم بسته بوده و امكان خسارت آنها وجود دارد .

درانبارهاي نگهداري جو امكان خسارت آفت را كاهش دهيم . به اين ترتيب كه براي ضد عفوني هر KG 100 جو از يك قرص GR6 فتوكسين استفاده مي كنيم . پس از مدتي اين قرص تجزيه شده وتوليدگاز فسفين مي كند.گازفسفين توليد شده از قرص روي تخم كنه ها ، پوره ها و كنه هاي بالغ و حشرات اثر مي گذارد . بدين ترتيب كه آنها را به مدت 24 ساعت در درجه حرارت 70 – 65 درجه سانتي گراد نگهداري كنيم و يا با استفاده از اتوكلا و آن را به مدت 30 دقيقه در دماي 100 – 95 درجه سانتي گراد و فشار 5/1 – 1 اتمسفر قرار مي دهيم . همچنين مي توانيم جو را در كيسه هاي كنفي ريخته و به مدت 1 دقيقه در آب جوش قرار دهيم . و دراين روش علاوه بر از بين رفتن آفات ، قوه ناميه بذر از بين مي رود و درحين مراحل كار جوانه نمي زند .

 پس از ضد عفوني بايد رطوبت دانه ها 15/. باشد .

زيرا رطوبت كمتر از 15/. مانع نفوذ لاروها به داخل دانه مي شود و رطوبت بالاتر از آن سبب رشد بيماريهاي قارچي مي شود .

آماده سازي اتاق بيدغلات :

كليه وسايل موجود در اتاق ، خوداتاق ، كف و ديواره هاي اتاق پرورش بيد غلات را بايد قبل از شروع در هر دور با محلول 50 – 40 سي سي نفت + KG 40 صابون + CC 50 وايكتس آب L.T 10 ضد عفوني مي كنيم .

آلوده سازي جوبه تخم بيد غلات :

دانه هاي جو را كه داراي رطوبتي معادل 15/. مي باشند را در ظروف پلاستيكي يا سيني هاي شيريني پزي و ياديسهاي فلزي ضد زنگ به ظرفيت Gkg-3 جو مي ريزيم . به صورتي كه قطر آن(مقدار جو ريخته شده) از cm6 تجاوز نكند (اگر كمتر شود سطح توده سريع خشك مي شود و اگر ارتفاع زياد باشد بيماريهاي قارچي شيوع پيدا مي كنند و دانه ها مي پوسند به منظور سرعت بخشيدن خروج داروها از تخم بايد تخم ها را قبل از انتقال به جعبه جو مدتي آنها در دماي  و رطوبت نسبي 90% قرار مي دهيم.

معمولاً براي هر كيلو گرم جو سهم 1-1 تخم بيد غلات كافي است . دماي اتاق  پرورش بايد 24c و رطوبت نسبي آن بايد25/-27/  باشد . در طول ده روز اول جوها را دست نمي زنيم واز روز يازدهم به بعدبا به هم زدن جوها عمل تهويه را انجام مي دهيم و روز داوزدهم هم به همين صورت اين كار را تكرار مي كنيم و در روز سيزدهم جوها را به كاورهاي عمودي منتقل مي كنيم .

از روز هجدهم خروج شب پره ها آغازمي شود . تغييرات درجه حرارت را در اين زمان بايستي سه وعده در روز كنترل نمود .

مرحله پروانه گيري :

با استفاده از دستگاه ساكشن پروانه ها را به درون يك عدد بطري و از آنجا به درون قفسه هاي عمودي منتقل مي كنيم وسپس توسط هود تمام فلسهاي آنها را مي گيريم . و آنها را به داخل قيفي كه قسمت بزرگ آن رابا تور پوشانده ايم هدايت كرده و قيف را روي صفحه كاغذي قرار مي دهيم تا در موقع تخم ريزي تخم هاي خود را روي كاغذ زير قيف بگذارند . شرايط مناسب براي ادامه حياط شب پره ها دماي 1 – 23 درجه سانتي گراد و رطوبت نسبي 5 + 85% مي باشد . در درون هر قيف 250 عدد پروانه قرار مي دهيم . كه معادل يك گرم وزن دارند .بي هوش كردن پروانه ها توسط گاز دي اكسيد كربن صورت مي گيرد . البته تعداد شب پره ها درون قيف بسته به اندازه قيف مي باشد . مناسبترين دما براي تخم ريزي آنها 1 + 26 درجه سانتي گراد و 1 + 75% مي باشد . از اين پروانه به مدت 5-3 روز تخم مي گيرند . براي افزايش ميزان تخم ريزي شب پره ها وهمچنين افزايش طول عمرشان آنها را با محلول 20% آب قند تغذيه مي كنيم . براي انجام اين عمل يك تكه اسفنج را با محلول 20% آب قند خيس كرده و در روي قسمت بالاي قيف قرار مي دهيم .در اين صورت هم رطوبت نسبي محيط زندگي آنها تامين مي شود و هم شب پره ها از آن تغذيه مي كنند .

پس از اتمام تخم ريزي شب پره ها يا به خودي خود مي ميرند ويا بايستي آنها را معدوم نماييم و ظر وف و وسايل كار را با استفاده از محلول صابون + وايتكس مي شوييم . تخم هاي روي كاغذ را توسط يك قلموي ظريف جدا كرده و آنها را در دماي 90 درجه سانتيگراد و رطوبت نسبي 85% به مدت يك ماه قرار مي دهيم

مقدمه :

افزايش مداوم جهت انسان را با مشكلات متعددي از جمله گرسنگي قريب الوقوع از يك طرف و آلودگي محيطي جهاني از طرف ديگر مواجه ساخته است . چون هر آنچه كه براي حل يك مشكل انجام مي گيرد نبايد سبب بروز مشكل بدتر ديگر گردد ، بنابراين به منظور تغذيه جمعيت در حال رشد و جلوگيري از وقوع گرسنگي بايد روشهاي موثرتري براي كنترل انواع مختلف آفات كه چنين خسارت سنگيني را بر محصولات كشاورزي وارد مي كند طراحي شود ، ولي بايد در راه رسيدن به اين هدف از روشهايي كه آلودگي هاي محيطي را كاهش مي دهند ( و نه افزايش مي دهند ) استفاده شود . كنترل بيولوژيكي آفات كه موضوع مورد بحث در جهان امروز است يكي از روشهاي موثر در دست يابي به اين هدف مي باشد .

پيشگفتار

از جنگ جهانى دوم به اين سو تا همين اواخر، راه و روش اصلى براى مبارزه با حشرات ناقل بيمارى و آفات گياهى كابرد حشره كشها و در بيانى عام آفت كشها بوده است.اما بعد از پى بردن به پايدارى آنها در محيط و عوارض زيست محيطى و توانايى آنها در ايجاد مسموميت هاى مزمن در انسان و موجودات زنده، اين روش مورد انتقاد وسيع قرار گرفت و بحث مبارزه تلفيقى يعنى كاربرد همزمان چند روش مبارزه بمنظور تشديد اثرات مثبت يكديگر و كاهش اثران منفى كاربرد انفرادى هريك از آنها در دستور كار قرار گرفت.مبارزه تلفيقى را اصطلاحا مديريت جامع آفات Integrated Pest Management يا اختصارا IPM مى نامند.يكى از اين روشهاى تلفيقى همانا مبارزه بيولوژيك Biologic Conntrol است.اين روش بر كابرد عوامل پاتوژن و دشمنان طبيعى آفات براى مبارزه با آنها استوار است.عوامل مورد استفاده مى تواند شامل ويروسها، باكتريها،تك ياخته ها، قارچها، گياهان، نماتودها و ماهياى لارو خوار گردد.

باكترى خاكزى و غيربيماريزاى باسيلوس تورين ژينسيس Bacillus thuringiensis=BT سروتايپ H14 در فاز مرگ خود اگزوتوكسينى ترشح مى كند كه قابل جدا سازى است و براى سيستم گوارشى لارو برخى حشرات بويژه پشه ها سميت زيادى دارد ولى خوشبختانه براى گياهان، جانوران و انسان كاملا بى ضرر است. اكنون سم كريستال آن بصورت گرد قابل حل در آب يا امولوسيون با روش صنعتى و در مقادير انبوه و تحت عناوين تجارى مختلف از جمله Teknar و Baktimos توليد مى شود. ژنهاى كد كننده اين جزء سمى شناسايى و به ساير باكتريها منتقل شده است و تركيبات قويترى تهيه شده است.
كشور ما در اين زمينه بسار فعال است بطوريكه از سال ۱۳۶۳ در سازمان پژوهش هاى علمى و صنعتي، تحقيق در در اين مورد آغاز و سرانجام در سال ۱۳۶۸ خانم دكتر معظمى توانست در روستايى نزديك خرم آباد، اين باكترى را از لاروهاى مرده آنوفل استفنسى جدا نمايد و سم پپتيدى آن را پس از خالص سازى سنتز نمايد.اين محصول در ۱۵ دقيقه ۸۰ دررصد از لاروها را مى كشد.محيط كشت باكترى ملاس چغندر بوده بنابراين تكثير آن كم هزينه است.براى هر هكتار سطح آب ۵/۱ كيلوگرم سم لازم است.

خانم دكتر نسرين معظمى مدير گروه ميكربيولوژى دانشگاه تربيت مدرس و رئيس پژوهشكده بيوتكنولوژى ايران در جزيره قشم بوده و به پاس تلاشهاى زيادشان نشان درجه يك تحقيق كشورى را و نيز جوايز ارزشمند ديگرى از مجامع بين المللى از جمله WHO دريافت كرده اند.

همه اين مطالب مقدمه اى بود براى آوردن خبرى تازه در اين باره:دانشمندان دانشگاه كارديف Cardiff انگليس براى مبارزه با مالارياى پرندگان از اسپرى حاوى باكترى باسيلوس تورين ژينسيس استفاده و نتايج بسيار رضايتبخشى بدست آوردند بطوريكه ديگر هيچ نشانه اى ازلارو كولكس در محل ديده نشد. مالارياى پرندگان اخيرا باعث مرگ دو شاه پنگوئن باارزش در باغ وحش شهر بريستول شده است و اينهم عكسى از اين شاه پنگوئن ها!

روش تكثير آزمايشگاهي ( شب پره بيدآرد ) :

Ephestia Kuehniela

=Pyralidae

=Lep

يكي از حشراتي است كه به عنوان ميزبان آزمايشگاهي در تكثير انبوه عوامل بيولوژيك مورد استفاده قرار مي گيرد . خود اين شب پره جزء آفات انباري محسوب مي شود پس بايستي دقت شود كه در مراحل مختلف توليد امكان خروج شب پره هاوجود نداشته باشدتاسبب آلودگي فضاي اطراف انسكاريوم نگردد . دراولين مرحله از آرد گندم به عنوان بستر غذايي استفاده مي كنيم و به آن 3 تا 5 درصد مخمر اضافه مي كنيم . آرد مورد نظر را پس از ضد عفوني توسط حرارت حدود 70 تا 60 درجه سانتيگراد درسيني هاي فلزي و يا پلاستيكي و يا تلقي با ضخام 10CM پهن مي كنيم . توجه داشته باشيد كه هر چه دانه هاي آرد ريز تر باشند براي تغذيه بيد آرد بهتر است . اضافه كردن 5-3 درصد مخمر در ميزان تخم ريزي آنها موثر است .

پس از آماده كردن بستر مناسب آرد + مخمر به نسبت مناسبي تخم بيدآرد به آن اضافه مي كنيم . به ازاي هر ( KG آرد و GR 25% تخم آبيد ) اگر ميزان تخم اضافه شده بيش از حد باشد . جمعيت لارو زياد شده و در اثر فعاليت آنها حرارت محيط بالا رفته و تلفات زياد مي شود . و از طرف ديگر نيز پديده همخواري رخ مي دهد . براي تامين رطوبت آرد مي توانيم به كمك يك اسپري سطح آرد را با آب مقطر مقداري مرطوب نماييم .

و درصورت نبودن اسپري بهتر است با استفاده از يك پارچه اي كه با محلول 2/. پرمنگنات پتاسيم خيس خورده است . روي ظرف را بپوشانيم مسئله مهمي د راين روش قابل توجه استو آن هماين است كه مانع رشد قارچها و باكتريه و ... در محيط رشد آنها مي گردد .

دماي محيط پرورش بايد C 25 + 5 و رطوبت نسبي آن 70 – 60/. باشد . بايد توجه نمود كه د ردماي بالا تراز C 30 درجه داروها به حالت دياپوز مي روند . طول دوره زندگي از تخم تاحشره كامل 45 روز تا 2 ماه طول مي كشد

در صورت رشد بيماري هاي باكتري هاي (B.T) دماي محيط را كاهش مي دهيم . پس از ظهور شب پره ها آنها را با دستگاه ساكشن مكيده و آنها را درون ظرف استوانه اي ريخته و يك طرف آن را با پارچه توري مي بنديم و از همان سمت روي پايه اي قرار مي دهيم كه حدود CM 2 از سطح ميز ارتفاع داشته باشد  پس از انجام اين كارها شب پره ها شروع به تخم ريزي مي كنند طول دوره تخم ريزي آنها حدود 3-5 روز طول مي كشد . پس از اين مدت شب پره ها يا به خودي مي ميرند و يا بايستتي خودمان آنها را منهدم نماييم .

کنــه نیشکـر

Oligonychus Saccharinus Baker & Pritchard

Syns : O . Saccharinus  Meyer

O . Sacchari ( Mcgregor )

( Acari : Tetranychidae )

کنه نیشکر در طول رشد خود دارای یک سن لاروی ، دو سن پورگی و مرحله بلوغ می باشد . طول دوره تکاملی آن با توجه به شرایط محیطی متفاوت است بطوریکه با افزایش درجه حرارت ، مدت زمان برای تکمیل یک نسل کوتاهتر می شود .

شکل شناسی

تخم

تخمهای کروی و به قطر تقریبی 118 میکرون می باشند که با چشم غیرمسلح دیده نمی شود . تخمها ابتدا بی رنگ و شیشه ای هستند ولی پس از مدتی به رنگ زرد و لحظاتی قبل از تفریخ نیز به رنگ صورتی در می آیند . در این هنگام چشمان قرمز رنگ جنین از سطح پوست شفاف تخم به راحتی قابل روئیت است .

لارو

لارو در ابتدای خروج از تخم به رنگ سفید مات ، به طول 141 و عرض 8/112 میکرون و دارای یک جفت چشم قرمز و سه جفت پا است . پس از تغذیه به رنگ سبز روشن با بدنی کشیده تر در می آید . ولی پاها و خرطوم بیرنگ و شفاف باقی می مانند . پس از تغذیه کافی بدن متورم و سبز براق می شود ، تغذیه متوقف شده و به حالت بی حرکت ( استراحت اول ) در حالی که پاهای عقبی به طرف انتهای بدن و پاهای جفت اول و دوم نیز بطرف جلو کشیده در روی برگ قرار می گیرند ، مستقر می شود .

قسمت انتهایی پاهای جفت اول و دوم نیز به طرف جلو بصورت کشیده در روی برگ قرار می گیرد ، مستقر می شود . قسمت انتهایی پاهای جفت اول در سطح شکمی به طرف بدن برمی گردند . متوسط عرض و طول بدن در پایان دوره فعال لاروی به ترتیب 5/212 و 135 میکرون می شود . در پایان مرحله استراحت اول به علت نفوذ هوا به زیر جلد ، کنه متورم و نقره ای رنگ بنظر می رسد . سرانجام پوسته لاروی از قسمت عقبی بدن و سپس قسمت جلویی آن و سرانجام نیز پاهای جلویی از پوسته کهنه خارج می شوند .

پوره

این کنه دارای دو سن پورگی است . سن اول پورگی یا پروتونمف به علت داشتن جثه بزرگتر و چهار جفت پا از لارو متمایز می شود . بدن پروتونمف در ابتدای ظهور زرد کمرنگ است ولی تدریجاً بزرگتر شده و به رنگ سبز پر رنگ در می آید و نقاط ریز سیاه رنگ نیز در روی قسمت پشتی هیستروزوما ظاهر می گردد . این کنه پس از پایان دوره فعالیت ، در سطح برگ و گاهی لابلای تارها بطور معلق درآمده و وارد مرحله استراحت دوم می شود . طول بدن پروتونمف 5/235 و عرض آن 139 میکرون است .

 دئوتونمف شبیه به پروتونمف است ولی جثه بزرگتر و بدن کشیده تری دارد ؛ پس از رشد کامل نیز به رنگ سبز تیره درآمده و نقاط سبز سیاه رنگ بطور پراکنده در طرفین پشتی هیستروزوما ظاهر      می شود .

 در این هنگام دئوتونمف نر را به علت کشیده تر و مخروطی شکل بودن قسمت انتهایی بدن می توان براحتی از دئوتونمف ماده که قسمت انتهایی بدن آن پهن و گرد است و جثه بزرگتری نیز دارد ، تشخیص داد . در این موقع طول دئوتونمف ماده 357 و نر 267 میکرون است . دئوتونمف پس از اتمام دوره فعالیت ، وارد مرحله استراحت سوم می شود .

مرحله بلوغ

پس از پایان دوره استراحت سوم که بطور متوسط یک روز طول می کشد ، کنه نر یا ماده بالغ ظاهر می شود . رنگ بدن کنه های بالغ در ساعات اولیه ظهور زرد و در قسمت میانی پشتی هیستروزوما یک لکه تیره نسبتاً درشت دیده می شود . پس از گذشت 4 تا 6 ساعت این لکه محو شده و رنگ بدن به زرد متمایل به سبز تغییر
می یابد .

 در این مرحله بدن کنه ماده به شکل شلجمی نسبتاً کشیده ، به طول 436 و عرض 200 میکرون است . کنه نر با جثه کوچکتر و انتهای بدن کشیده و مثلثی شکل است و طول و عرض بدن آن به ترتیب 9/316 و 144 میکرون می باشد .

زیست شناسی

در شرایط مزرعه ، افراد ماده یک تا دو ساعت پس از ظهور ، برای جفتگیری آمادگی پیدا می کنند ولی نرها به رغم اینکه دوره رشد قبل از بلوغ را زودتر از ماده ها طی می کنند ، حداقل 12 ساعت بعد از ظهور آماده جفتگیری می شوند . کنه های نر که زودتر از ماده ها ظاهر می شوند در مرحله استراحت سوم ، تا ظهور ماده منتظر
 می مانند و سپس با آ«ها جفتگیری می کنند . به نظر می رسد کنه نر هنگام خروج ماده از پوسته سن آخر پورگی به او کمک می کند . نرها با حرکت در اطراف ماده و تکان دادن پاها ، آمادگی خود را برای جفتگیری با ماده نشان می دهند و ماده ها
 نیز با بالا آوردن انتهای بدن و بیشتر کردن فاصله پاهای عقبی از هم به نر اجازه جفتگیری می دهند .

در هنگام جفتگیری کنه نر از پشت سر به ماده نزدیک می شود و در حالی که گناتوزومای خود را به زیر شکم ماده می برد ، با پاهای جلو طرفین بدن ماده را محک نگه می دارد و قسمت انتهایی بدن خود را به طرف بالا و جلو طوری خم می کند که انتهای شکم ماده را لمس نماید . مدت جفتگیری 60 تا 90 ثانیه طول می کشد . یک کنه نر توانایی جفتگیری با 4 تا 5 کنه ماده را دارد .

در این کنه تولید مثل بصورت بکرزایی – نرزایی نیز انجام         می شود. ماده های بالغ 1 تا 2 روز پس از ظهور شروع به تخم گذاری       می نمایند . تخم ها بطور انفرادی ولی در یک محدوده معین در سطح زیرین برگ گذاشته می شوند . کنه ماده بلافاصله بعد از تخمریزی ، اطراف و روی آن را با تار می پوشاند که احتمالاً اینکار را برای حفاظت تخم ها انجام می دهد .

طول دوره تخم گذاری با توجه به شرایط محیطی از 19 روز در دمای 1 + 32 درجه سانتیگراد تا 21 – 25 روز در دمای 1+25  درجه سانتیگراد متفاوت است . تعداد تخم تولیدی توسط یک کنه ماده در شرایط مذکور به ترتیب 36 تا 96 ( متوسط 76 ) و 42- 76 ( متوسط 59 ) عدد شمارش شده است . قدرت تارتنی این کنه قابل توجه نیست و فعالیت تارتنی آن محدود به اطراف محلهای تخم گذاری کنه ماده در سطح زیرین برگها است .

طول عمر کنه بسته به تغییرات درجه حرارت متفاوت است . کنه های نر معمولاً عمر کوتاهتری دارند بطوریکه در شرایط مشابه ، این مدت حداکثر 18 روز است . این کنه زمستان را به صورت ماده های بالغ در پناهگاه های مختلفی نظیر لایه های سطحی خاک ، روی بوته های جوان مزارع کشت جدید و علف های هرز چون مرغ و خرفه   می گذراند . فعالیت این کنه با گرم شدن هوا آغاز می شود و با بالا رفتن درجه حرارت نیز جمعیت آن افزایش می یابد . با کاهش درجه حرارت از اواخر شهریور انبوهی جمعیت کنه تدریجاً کاهش می یابد و از مهرماه به بعد جمعیت آن کاهش بیشتری می یابد . بیشترین آلودگی در برگهای میانی و پایینی بوته ها دیده می شود . آتش زدن مزارع قبل از برداشت نی ها بیشترین تاثیر را در کاهش جمعیت زمستان گذران این کنه دارد .

تعداد نسل

دوره زندگی این کنه تا حد زیادی تحت تاثیر حرارت قرار گرفته و از فصلی به فصل دیگر متفاوت است . کوتاه بودن مدت زمان تکمیل یک نسل که باعث تداخل نسل ها شده و از طرفی طولانی بودن دوره فعالیت کنه در منطقه ، عمده ترین مسائلی هستند که امکان تعیین دقیق تعداد نسل کنه نیشکر را در شرایط مزرعه مشکل می سازد . این کنه دارای 16 تا 20 نسل در سال است .

روشهای کنترل

در مزارع نیشکر کنه های فیتوزئید (Dosse) Euseius libanesi Shicha     و Amblyseius Benjamini از تراکم جمعیت بالاتری برخوردارند . بعلاوه حضور و فعالیت کفشدوزک ریز سیاه Stethorus Punctillum Weise در ماه های گرم تابستان در روی نیشکر چشمگیر است . شکارچی های مذکور در کاهش جمعیت کنه نیشکر نقش موثری دارند ، لذا در حال حاضر برای حفظ تعادل طبیعی و حمایت از این عوامل بیولوژیک طبیعی هیچگونه مبارزه شیمیایی جداگانه ای علیه کنه نیشکر توصیه نمی شود . کفشدوزک Stethorus Gilivfrons (Mulsant) شکارگر مهم این کنه در خوزستان می باشد . کفشدوزک نیز 14 -10 روز پس از ظهور اولین کنه ها به استقرار و تجمع روی کلنی آنها می نماید ، لذا حداکثر جمعیت این کفشدوزک در اواخر تیرماه ظاهر می شود .

کنه گرد آلود خرما

     Oligonychus Afrasiaticus ( Mcgregor )

     Parateranychus Afrasiaticus  Mcgregor

 ( Acari : Tetranychidae )

کنه تارتن خرما جزء آفات کلیدی خرما در خوزستان است . این کنه همه ساله از اوایل خرداد ماه بر روی میوه های جوان و نارس ظاهر و تا اواسط مرداد ماه از آنها تغذیه می کنند . این آفت که در شرایط خشک بهترین نشو و نما را دارد و می تواند باعث خسارت جدی به میوه ها شود . میوه های مورد حمله رنگ سبز خودشان را از دست داده و بعداً با تداوم تغذیه خشک و چروکیده می شوند .

شکل شناسی

تخم

تخمها به رنگ سفید متمایل به زرد ، بسیار شفاف ، به شکل کروی و به قطر 120 میکرون بوده و روی سطح میوه ها و داخل تارهای عنکبوتی دیده می شود .

لارو

بدن بهرنگ سفید متمایل به زرد و یا سفید تیره بوده و بعضی اوقات به رنگ زرد نارنجی نیز دیده می شود . چشمها قرمز درخشان بوده و سه جفت پا دارد . گاهی در کناره های بدن پوره نقطه های نامنظم به رنگ بدن جانور ولی کمی تیره تر وجود دارد .

کنه بالغ

زنگ بدن سفید تیره مخلوط با کمی زرد است . شکل بدن کنه بیضی ولی انتهای شکم کنه نر باریک شده و به شکل مثلث درآمده است . اندازه کنه ماده بالغ 300 میکرون و نر 200 میکرون است . استریای اپیستوزومایی افراد ماده در بین موهای پشتی – مرکزی f₁  طولی ، طولی سنسیلوم تشکیل شده و در طرفین پروپودوزما لکه تیره ای وجود دارد که هنگام غذا خوردن جانور آشکارا دیده می شود . پوست بدن نرم و سطح آن شیارهای بسیار ظریف دارد . در طرفین بدن کنه های ماده 13 جفت مو (درچند ردیف) به صورت دسته های 2 ، 4 ، 6 ، 4 ، 4 ، 2 تایی از راس به انتها مشاهده می شود ، طول سنسوری انتهایی پالپ 5/1 برابر عرض آن می باشد . روی برآمدگی پیش پنجه دو جفت موی قلابی شکل وجود دارد . آئدگوس به سمت پشت خمیده شده و دارای کره بزرگی است .

خسارت

این کنه از شیره نسوج برگهای جوان و بخصوص میوه های خرما تغذیه می کند و در اثر تغذیه آن رنگ طبیعی برگ و میوه ها تغییر یافته و به رنگ خاکستری مایل به سفید و یا زرد کمرنگ در می آید . میوه های آسیب دیده شکاف برداشته و مواد قندی و شیره نباتی از آن خارج می شود ، پوست میوه نیز سخت و خشک می گردد . کنه ها برای حفاظت و انتقال خود از شاخه ای به شاخه دیگر تار می تنند و در زیر تارها به فعالیت می پردازند . هنگام طغیان آفت خوشه های خرما منظره ای غبارآلود به خود گرفته و میوه ها به رنگ قرمز تیره در آمده و چروکیده و نامرغوب می شوند و قبل از رسیدن می ریزند .

در بعضی مناطق کشور که محصول خرما دیرتر می رسد خرماهای مبتلا را قبل از ریزش به مصرف خوراک دامها می رسانند . در ایران در استان خوزستان و اطراف بوشهر ( بندر خلیج فارس ) خسارت این آفت زیاد و در سالهای طغیانی به بیش از 40% محصول خرما آسیب می رساند . در اثر تغذیه این آفت برگهای آلوده به زردی می گرایند و تارهای فراوانی در جمعیت بالا تولید می کنند که سبب جلب گرد و خاک می شود بطوری که نخلهای آفت زده حالت خاک آلود به خود می گیرند . میوه های آفت زده آب خود را از دست داده و چروکیده می شوند . سطح آنها از تار و گرد و خاک پوشیده می شود .

 گاهی سطح میوه ها شکاف برمیدارد . بطور کلی درختان آلوده ضعیف شده و خسارت آفت در باغاتی که از نظر آبیاری و سایر عملیات زراعی در شرایط نامطلوب باشد شدیدتر است .

زیست شناسی

این کنه نیز دارای فرمهای زیستی تخم ، لارو و پوره سنین 1 و 2 و بالغ است . در فاصله هر سه مرحله ، یک استراحت بین فرمهای زیستی لاروی تا بلوغ دارد .

مزرعه

این کنه در شرایط طبیعی آب و هوایی اهواز خرداد تا آبان ماه بر روی میوه های خرما ، همچنین روی ذرت ، نیشکر و سورگوم فعالیت دارد . رمستان گذرانی به صورت کنه ماده تلقیح یافته در جمعیت های بسیار کم در لابلای الیاف و تنه و تاج نخل خرما یا در خاک مرتباً افزایش یافته و در اوایل تا اواسط مرداد ماه به حداکثر میزان خود می رسد و سپس جمعیت آن کاهش می یابد . در شرایط تابستان اهواز دوره زندگی یک نسل این کنه در 10 روز تکمیل می گردد .

 این کنه سالیانه می تواند 12 – 10  نسل تولید نماید . نسبت جنسی این کنه در شرایط طبیعی تقریباً یک به سه است یعنی به ازای هر کنه نر 3 کنه ماده در جمعیت آفت دیده می شود . این کنه       می تواند از طریق نرزایی نیز تولید کنه های نر نماید . گرما در ازدیاد نسل و فعالیت این کنه بسیار موثر است بطوری که هر اندازه دما زیاد باشد فعالیت و تراکم کنه ها نیز افزایش می یابد . آن همچنین در 45 درجه سانتیگراد و در معرض مستقیم نور آفتاب به خوبی فعال می باشد و در درجات بالاتر نیز به وسیله رشته تارهای ابریشمی به قسمتهای سایه دار درخت منتقل می شوند . شدیدترین حمله و بالاترین تراکم جمعیت کنه ها در جنوب ایران در ماه های تیر و مرداد بروز می کند که میوه های خرما در این زمان خارک هستند. با رسیدن میوه ها کنه ها خود را به روی سایر میوه های سبز واریته های دیررس منتقل می کنند . در فصول مساعد بهار و تابستان تعداد تخم کنه افزایش می یابد .

به تدریج که هوا سرد می شود تعداد تخم کنه ها کاهش می یابد ، محل تخم گذاری قاعده برگچه ها ، روی میوه ها ، مخصوصاً قسمت دم و انتهای میوه و خوشه خرما است . گاهی نیز تخم ها لای تارهای ابریشمی بطور پراکنده دیده می شود .

عوامل متعددی در انتقال این کنه از باغی به باغ دیگر دخالت دارند. این عوامل شامل باد ، پرندگان ، حشرات و مخصوصاً در خوزستان یک نوع زنبور زرد به نام Polistes Hebraeus F  هستند.

 در مناطق گرم و خشک و مخصوصاً جاهایی که نخیلات آبیاری نمی شوند و یا اینکه تعداد دفعات سالیانه آبیاری کم است و مواظبتهای فنی باغبانی رعایت نمی گردد ، آلودگی و تراکم جمعیت کنه ها زیاد می باشد .

روشهای کنترلی

الف ) زراعی

1- استفاده از ارقام مقاوم ؛ بعضی از واریته های خرما از جمله طاهدی و کبکاب نسبت به این آفت از خود مقاومت نشان می دهند . لذا می توان از آنها بعنوان پایه مقاوم بهره گیری نمود .

2- کشت سبزیجات ، یونجه و شبدر بین درختان خرما ؛ میانه کاری بین نخیلات از طریق کشت سبزی و صیفی و گیاهان علوفه ای مانند یونجه و شبدر هم به درآمد نخلبندان کمک می کند و هم با آبیاری منظم از طریق افزایش رطوبت نسبی محیط، شرایط را برای افزایش جمعیت و خسارت آفت نامساعد می سازد و در نتیجه از میزان مصرف سموم کاسته می شود . بنابراین سرسبز بودن فواصل بین درختان در کاهش جمعیت آفت بسیار موثر می باشد .

ب) بیولوژیکی

این کنه در شرایط مناطق جنوبی کشور دارای دشمنان طبیعی فراوانی است لذا در هز منطقه باید وضعیت دشمنان طبیعی بررسی و ارزیابی شود . در شرایط طبیعی منطقه کفشدوزک کنه خوار Stethorus Gilivfrons جمعیت قابل توجهی دارد .
برای حفاظت و حمایت از آنها باید با انتخاب زمان مناسب و کاربرد سموم هرچه انتخابی تر از اثر عوامل طبیعی کنترل کننده کنه ها ، بهره گرفت.

ج ) شیمیایی

بهترین زمان سمپاشی علیه کنه گرد آلود خرما در استان خوزستان و سواحل خلیج فارس نیمه اول خرداد ماه است . در اکثر کشورهای خرماخیز جهان گردپاشی با گل گوگرد را به نسبت 25% گل گوگرد مخلوط با 75% پودر تالک به میزان 100 گرم برای هر خوشه توصیه می شود .

چنانچه رطوبت محیط کافی نباشد می توان از گوگرد های قابل حل در آب مانند الوسال و اولتراسوفر و ... برای سمپاشی استفاده کرد . باید توجه کرد که مخلوط گوگرد وتابل با آب کاملاً یکنواخت باشد و مقدار مصرف آن متناسب با درجه حرارت هوا بوده و زیاد نباشد زیرا در غیر اینصورت ذرات گوگرد مدتها روی دانه های خرما باقی می مانند و درختانی که در معرض مستقیم نورآفتاب باشند بر روی دانه های خرما لکه های قرمز رنگ ظاهر می شود و ایجاد سوختگی می نماید ؛ در نتیجه از مرغوبیت و ارزش اقتصادی میوه کاسته      می شود .

ترکیبات گوگردی فوق روی مراحل فعال کنه شامل لارو و پوره ها و کنه های بالغ موثر است ولی روی تخم اثری ندارد . گردپاشی در صیح زود در هنگامی که باد نباشد توصیه می گردد . مبارزه علیه کنه به وسیله ترکیبات گوگردی بایستی یک ماه بعد تکرار شود .

مسئله ای که درخور توجه و دقت می باشد این است که در اکثر مناطق خرماخیز کشور هجوم کنه مصادف با فعالیت نسل دوم کرم میوه خوار Batrachedra Amydraula Meyr  بوده و در همین زمان ( 10 تا 20 خرداد ماه ) نیز بعضی از آفات دیگر خرما مانند سوسک چوبخوار Pseudophilus Testaceus Gah و زنجره Ommatissus Binotatus هستند . از این نظر بهتر است سم تدیون V₁₈ ، پروپال و کلتان به میزان یک در هزار را با سموم دیگری مانند مالاتیون 57% به میزان 5/1 در هزار ، اتیون به میزان 2 در هزار و یا دیازینون 60%  به میزان 5/1 در هزار مخلوط و سمپاشی شود .

کنه توت فرنگی

               Tetranychus Lambi P.&.B

               Tetranychus Lambi Pritchard & Baker (1955)

               T. Lambi Manson (1976)

( Acari : Tetranychidae )

گیاهان میزبان

این کنه تا کنون از روی توت فرنگی ، موز ، سیب ، گلابی ، درختان هسته دار ، هلو ، پنبه ، گوجه فرنگی ، شبدر ، ترشک ، فرفیون، آلو ، لوبیا و Acaena Sp  جمع آوری شده است .

شکل شناسی

نر : طول بدن 8 + 293 میکرون است . طول اندام مولد تار تقریباً سه برابر عرض آن می باشد . تمام امپودیومها فاقد خار پشتی میانی هستند . امپودیوم I  دراز و باریک می باشد . گردن آئدگوس کوتاه و نسبت به محور زاویه دار است . گره در هر دو قسمت جلویی و پشتی تیز شده اما قسمت پشتی با زوایه دراز و باریکتر به صورت منقار مانند است . محور این گره موازی شفت است . طول این محور بین 2/3 تا 9/3 میکرون می باشد .

ماده : رنگ ماده های تابستانه متمایل به سبز می باشد . طول بدن آنها 64 + 395 و پهن ترین قسمت بدن 6/41 + 281  میکرون است . طول اندام مولد تار بیش از دو برابر عرض آن می باشد . لبهای خطوط اثر انگشتی بدن بزرگ و گرد در هر دو طرف بدن وجود دارد . تمام امپودیومها فاقد خار پشتی میانی می باشند . دوره زندگی یک نسل این کنه ممکن است بین 4 – 1  هفته کامل شود . نسلهای آن کاملاً متداخل است . تعداد نسل آن کاملاً تابع دمای محیط است . جمعیت آفت در شرایط گرم و خشک به شدت افزایش می یابد . جمعیت آفت در مزارعی که در کنار جاده می باشند نسبتاً بالا و گاهاً سبب خشک شدن مزرعه می شود . این کنه یکی از آفات مهم موز در استرالیا     می باشد . از لحاظ شکل ظاهری و بیولوژی خیلی شبیه کنه دو لکه ای است . در انبوهی بالا کاملاً محصول را از بین می برد .

روشهای کنترلی

الف ) زراعی

آبیاری بارانی : در مزارع توت فرنگی و موز که به طریق بارانی آبیاری می شوند ، جمعیت آفت به شدت کاهش می یابد .

ب ) بیولوژیکی:

در مناطق آلوده نظیر استرالیا از کنه شکارگر Phytoseiulus Persimilis  برای کنترل کردن این آفت استفاده می شود .

ج ) شیمیایی :

در صورت نیاز می توان از دیکوفول به میزان 5/1 لیتر در هکتار استفاده کرد .

کنه قرمز پا کوتاه سیب

               Brevipalpus Pulcher Can & Fanz

( Acari : Tenuipalpidae)

این گونه در ایران از روی سیب و گلابی گزارش شده و در گذشته نیز بعنوان یکی از آفات مهم درختان میوه که در کلیه نقاط ایران پراکنده است مطرح بوده است .

گیاهان میزبان

سیب ، گلابی ، به ، گوجه فرنگی ، شلیل ، درختان گردو و چنار از جمله میزبانهای این کنه به شمار می آیند .

شکل شناسی

بالغ

بدن در  کنه ماده آجری رنگ ، بیضی شکل و به طول حدود 320 و عرض 160 میکرون می باشد . در حد فاصل ناحیه پروپودومازوما و هیستروزوما شیار مشخصی وجود دارد که این دو قسمت را از هم جدا می کند . پوست بدن جانور ماده مشبک است . دو حلقه جلویی شکم بدن کنه ماده ، چهار گوش و عقبی بیضی متمایل به چهار گوش است . شکل کنه نر با ماده متفاوت و بدن آن کشیده تر و باریک تر است ، رنگ آن روشن تر از کنه ماده بوده و طول آن در حدود 260 و عرض آن 120 میکرون می باشد .موهای پشتی مژکدار است . هیستروزوما دارای یک جفت موی شانه ای ، یک جفت نیمه جانبی ، 6 جفت پشتی جانبی و 3 جفت پشتی مرکزی است . جفت سوم و چهارم موهای پشتی جانبی هیستروزوما کوچک است در صورتی که سایر موها نسبتاً بلند و از نظر طول یکسان هستند .

افراد ماده اینگونه به وسیله داشتن صفات زیر از دیگر گونه های نزدیک شناخته می شوند : موهای پشتی مژکدار ، موی روی ران پای I, II  ساده ، هیستروزوما دارای یک جفت موی شانه ای ، یک جفت نیمه جانبی ، 6 جفت پشتی جانبی و 3 جفت پشتی مرکزی است . سطح پشتی مجهز به طرح مشبک است .

پوره سن 2

اندازه بدن کوچکتر از افراد بالغ می باشد . جفت سوم و چهارم موهای پشتی جانبی هیستروزوما ، جفت دوم و سوم پشتی مرکزی ، در صورتی که سایر موها نسبتاً بلند و از نظر طول یکسان هستند . این کنه شبیه C.Meyerae Khosrowshahi  است . با این تفاوت که در این کنه صفحه روسترال در وسط دارای دو لبه بوده و موهای پشتی پوره ها در قسمت پروپودزوما باریک می باشد . ولی در کنه قرمز پا کوتاه سیب صفحه روسترال در ناحیه میانی چهار لبه داشته و موهای ذکر شده در پوره ها سرنیزه ای و تا حدودی پهن می باشد و موهای پشتی جانبی هیستروزوما در پوره ها متفاوت است . بهرحال از روی شکل پوره به سادگی این کنه قابل تشخیص خواهد بود .

تخم

تخمهای این کنه قرمز روشن ، کشیده و در یک انتها تیره و در انتهای دیگر کمی فرو رفته می باشند . تخمها در مقایسه با کنه های ماده بزرگ بوده و طول آنها تقریباً به اندازه یک سوم طول بدن کنه    می باشد .

خسارت

این کنه به وسیله استایلتهای خود می تواند سلولهای اپیدرمی برگ را سوراخ کرده و از محتویات سلولی تغذیه نماید . کنه های مزبور بیشتر در اطراف رگبرگها به ویژه رگبرگهای اصلی متمرکز می شوند زیرا که اختلاف سطح بین ضخامت رگبرگ و سطح برگ محل مناسبی را برای تشکیل کلنی بوجود می آورد . برگهای مورد حمله به طرف بالا لوله شده و با از بین رفتن سلولها و تخریب بافتهای کلروفیلی اختلالاتی در انجام فتوسنتز ایجاد می شود .

در نقاط آلوده لکه های ریز و روشنی تشکیل می گردد که سرانجام قهوه ای می شوند . برگهای مبتلا سرانجام خزان کرده و محصول درخت شدیداً کاهش می یابد . وجود 120 – 100 عدد از این کنه سرانجام باعث ایجاد لکه های قهوه ای رنگ در کنار رگبرگ های اصلی و نراکم 150 کنه در هر برگ سیب تشکیل لکه های قهوه ای تیره و روشن در کنار برگهای اصلی و فرعی می شود ولی با این تراکم نیز خسارت این کنه چندان محسوس نمی باشد .

زیست شناسی

کنه قرمز پا کوتاه سیب در شرایط آب و هوایی از اوایل مهمرماه برای زمستان گذرانی برگها را ترک کرده و بر روی سرشاخه ها انتقال می یابد و زمستان را بصورت افراد ماده تلقیح یافته روی سرشاخه ها معمولاً به رنگ قرمز دیده می شود . در بهار همزمان با گرم شدن هوا و کاهش رطوبت ، کنه ها پناهگاه های زمستانه خود را ترک کرده و بتدریج از سرشاخه ها به سوی برگهای جوان منتقل می شوند و پس از استقرار در روی برگهای جوان و تغذیه از آنها ، تخم گذاری       می کنند . کنه های ماده تخمهای خود را بیشتر در اطراف رگبرگهای تصلی قرار می دهند . تعداد نسل این کنه در ایران 5 – 3  نسل در سال ذکر شده است . زمستان گذرانی به صورت دسته جمعی  و گاهی تا 170 کنه به صورت مجتمع در کنار هم در پناهگاه های مختلف مشاهده شده است .

روشهای کنترلی

الف ) بیولوژیکی

اینگونه شکارگرهای متعددی از کنه ها و حشرات دارد . مهمترین آنها کنه شکارگر Typhlodromus Sp  است که در اول فصل این از کنه در پشت برگ تغذیه می کند ولی با فعال شدن کنه تارتن ، در پشت برگ متمرکز شده و بیشتر از کنه تارتن تغذیه می کند . گونه هایی از خانواده فیتوزئیده نظیر Typhlodromus Pyri Scheuten ؛ Amblyseius Anderson Chant , Kampi,odromus Abberans (Oudeman) و خانواده Stigmaeidae از جمله Zetzellia Mali و همچنین کفشدوزک کنه خوار Stethorus Gilivfrons (M) ، لارو بالتوری سبز Chrysoperla Carnea و سن شکارگر Orius Niger از جمله دشمنان طبیعی فعال این کنه می باشند .

ب ) شیمیایی

در صورتی که انبوهی آفت بالا می توان مصادف با زمان کنترل نسل دوم کرم سیب ، یک ترکیب کنه کش مانند مروسید 50%  به میزان یک در هزار به حشره کش اضافه و سمپاشی نمود . حداکثر طغیان کنه روی برگها از اوایل مرداد ماه تا مهرماه می باشد .

کنــه آرد

     Acarus Siro Linnaeus

     Tyroglyphus Farinae L.

     Aleurobius Farinae L.

     ( Acari : Acaridae )

شکل شناسی

بدن کنه ماده بالغ بیرنگ و به طول 300 تا 650 میکرون می باشد . رنگ گناتوزوما و وپاها به رنگ زرد تا قرمز قهوه ای است ، موی کتفی داخلی (Sci) هم اندازه موی کتفی خارجی (Sce) و اندازه آن از یک چهارم طول ایدیوزوما تجاوز نمی کند . تمام موهای پشتی تقریباً صاف هستند ، موهای شانه ای با فاصله زیاد از یکدیگر قرار دارند . فقط چهار موی انتهایی – عقبی ایدیوزوما بلند می باشد . اندام گرانژان دارای 4 – 2 عدد برآمدگی مستقیم است .

بادکش های جنسی در قاعده باریک هستند ، پنجه پای اول در افراد نر کم و بیش در قاعده پهن شده است ، اختلافات عمده ای بین کتوتاکسی بدن ، ساختمان کلیسرها و ساختمان پای دوم و سوم نر و ماده وجود ندارد . مهمترین عوامل مشخصه نر وجود دو بادکش در قاعده در پنجه جای چهارم یک جفت بادکش در نزدیک قسمت انتهایی سوراخ دفعی و همچنین وجود زائه قوی در قسمت زیر ران پای اول که بوضوح پهن تر شده می باشد .

دئوتونمف ناهم شکل Acarus Ciro یعنی هیپوپوس از نوع متحرک است و هیپوپوس غیر متحرک ظاهراً به وجود نمی آید ، بررسی های منابع مختلف نشان می دهد که کلیه کنه های آرد تنها به گونه A.Siro تعلق ندارند بلکه گونه های زیادی وجود دارند که از نظر شکل شناسی و بیولوژی با یکدیگر متفاوت هستند . هیپوپوس به طول 230 – 150 میکرون و به رنگ قرمز قهوه ای و در سطح پشتی دارای نقاط نامرتب و همچنین موهای نسبتاً طویلی است ولی فاقد چشم می باشند .

لارو

همه موهای سطح پشتی ایدیوزوما (شامل Sc ) به صورت ریز درآمده است . موهای عقبی – مخرجی بلندتر از بقیه موها اما طول آنها بیش از یک چهارم طول ایدیوزوما نمی باشد .

پراکنش و مواد مورد تغذیه

کنه آرد گونه ای است همه جازی با سطح انتشار جهانی و در ایران از روی آرد ، ادویه ، بذر ، چمن ، بذر کتان ، پنیر ، توتون ، چای ، کاکائو ، علوفه خشک ، غلات ، قارچ خوراکی خشک ، گردو ، گیاهان دارویی ، محصولات غله ای ، مواد نشاسته دار و مواد غذایی حیوانی جمع آوری و گزارش شده است . این کنه احتمالاً از معروفترین کنه های زیان آور آرد و غلات بوده و در محصولات غله ای و در تمام مواد انباری نشاسته دار فعالیت دارد .

خسارت

در اثر تغذیه این کنه گیاهک دانه گندم و سایر غلات قدرت جوانه زنی خود را از دست می دهند ، بعلاوه بافت اندوسپروم دانه ها نیز اندکی مورد تغذیه قرار می گیرند. مواد آلوده به کنه علاوه بر نقصان وزن ناشی از تغذیه به فضولات و پوسته های تعویض جلد آنها نیز آغشته می شوند .

در خصوص توانایی کنه آرد در حمله به دانه های سالم اختلاف نظر وجود دارد به طوری که به نظر برخی محققین این کنه فقط به بذور شکسته یا آسیب دیده حمله کرده و جنین دانه را مورد تغذیه قرار می دهد . ولی این خسارت ناشی از آلودگی آرد و غله به فضولات پوسته های تعویض جلد و در نهایت بدبو شدن آرد است . که معمولاً آرد به رنگ خاکستری سفید درآمده و بوی نعنایی به خود می گیرد . چنین آردی مصرف نانوایی خود را از دست می دهد و غلات آلوده مناسب برای آسیاب کردن و تهیه آرد نخواهند بود .

در تراکم های بالا کنه ها به تعداد قابل توجه از موارد انبار داری سرازیر شده و در پای توده های انباری و یا در سطح کیسه های حاوی مواد انباری به وضوح دیده می شوند . بعلاوه این انبوهی جمعیت معمولاً در کیسه های کنفی بیشتر دیده می شود . در صورتی که کیسه های پلاستیکی یا کاغذی از سرازی شدن کنه ها و در نهایت تشخیص آلودگی ممانعت می کنند . اگر مواد آلوده نظیر آرد را در یک ظرف مسطح پهن کرده و از زیر به صورت ملایم به مدت 10 دقیقه حرارت بدهیم کنه ها در سطح آرد ظاهر و نمایان می شوند .

در آلودگی های شدید نیز با کپه کردن گرد جمع شده در پای کیسه و گونی ها در صورت وجود کنه های زنده به زودی می توان شاهد فرو ریختن کپه ها شد که مجدداً به صورت مسطح در می آیند .

زیست شناسی

این آفت تخم های خود را به صورت منفرد و پراکنده در داخل مواد غذایی قرار می دهد ، دوره نشو و نمای جنینی 4 – 3 روز طول می کشد که به دنبال آن لاروها با سه جفت پا ظاهر می شوند . دوره لاروی 3 روز طول کشیده و به دنبال یک مرحله 2-1 روزه موسوم به مرحله استراحت اول تبدیل به پوره سن اول با 4 جفت پا می شوند . این پوره ها در پایان دوره خود اگر شرایط محیطی نامناسب باشد ، تبدیل به هیپوپوس می شوند که نسبت به شرایط نامطلوب از جمله رطوبت پایین یا خشکی یا گرسنگی مقاومت زیادی دارند .

زمان لازم برای تکمیل سیکل زندگی در شرایط دمایی حدود      21 – 17 روز ودر 15 -10 درجه سانتیگراد حدود 28 روز می باشد . وجود رطوبت نسبی بالا هم در مواد غذایی و هم مواد محیط زیست آنها در ادامه زندگی این کنه بسیار مهم است براین اساس جمعیت های زیاد این کنه در توده های دانه های غلات منحصراً در قسمتهایی از مواد یافت می شوند که قادر به جذب رطوبت از دیواره ها ، زمینهای نمناک و یا از جو باشند . در انبارها آلودگی کیسه ها و گونی های حاوی دانه های غلات که سطح بیشتری را از نظر جذب رطوبت دارند بسیار زیاد می باشد . بعلاوه پوشش حفاظتی این کیسه ها موقتی بوده و رطوبت هوا با جریان یافتن بین آن دو می تواند به درون کیسه ها نفوذ کند . آلودگی ها در انبارها معمولاً از قسمتهای پایین آغاز شده و بتدریج به سایر قسمتها گسترش می یابد . دانه هایی که خرد شده اند با جذب رطوبت زیاد از کف انبار ها شرایط مطلوبی را از نظر رشد سریع جمعیت ها فراهم می سازند و از طریق این کانونهای اولیه آلودگی سریعاً به اطراف کیسه ها و نهایتاً درون آنها گسترش    می یابد .

آلودگی مواد آردی اغلب سطحی است و حتی در آلودگی بسیار شدید نیز کنه های کمتری را می توان در اعماق 5- 4 سانتیمتری مشاهده نمود . با اینکه تغذیه در دما و رطوبت های بالا افزایش می یابد مع ذالک در دما و رطوبتهای پایینتر بخاطر طولانی شدن دوره زندگی خسارت وارده بیشتر می شود .

روش های کنترلی

الف ) مراقبت های انباری

1-  حذف کانون های آلوده :

تمیز نگه داشتن انبارهای آلوده ، کامیون ها و سایر وسایل حمل و نقل ، غله های آلوده در جلوگیری از آلودگی اولیه بسیار موثر است . که بایستی مورد توجه قرار گیرد .

2-  جلوگیری از گرم و مرطوب شدن مواد انبار شده :

هر عاملی که باعث گرم و داغ شدن محموله انباری شود در تشدید آلودگی موثر است و شرایط را برای فعالیت این آفت مناسبتر می سازد لذا بایستی از محیط حذف شوند باید دقت نمود که زارعین زمانی متوجه اولین آثار آلودگی یعنی گرم شدن و چسبیدگی بذور و حتی سبز کردن آنها در سطح توده غله شوند تا متوجه خسارت اضافی شوند .

3-  خشک کردن غلات :

 میزان خشک کردن غلات بستگی به موارد مصرف و مدت زمانی دارد که بایستی در انبار نگهداری شود .

4-  پاک کردن مخازن :

 جمع آوری ، سوزاندن و معدوم ساختن مواد زاید و فضولات پرندگان و موشها از انبارهای خالی قبل از انبار کردن غله تازه ، ضروری است . مرمت سقف و دیوارهای مخازن ، غیرقابل نفوذ کردن آنها نسبت به هوا در جلوگیری از آلودگی به حشرات و نهایتاً گرم شدن غله بسیار موثر است . با توجه به اینکه هوای سرد در جلوگیری از گرم شدن غله بیشترین تاثیر را دارد لذا بهتر است غله انبار شده حتی المقدور خشک و خنک نگهداری شود .

ب ) شیمیایی

برای کنترل آن می توان از سموم تماسی و فومیگانت استفاده نمود.

1-  استفاده در انبار خالی :

در انبارهای خالی جهت حذف کنه هایی که از قبل وجود داشته اند ، بکار می برند تا بدین وسیله اطمینان حاصل شود که غله یا مواد آردی عاری از آلودگی که به انبارهای سمپاشی شده حمل می گردند ، آلودگی پیدا نخواهد کرد .

2-  استفاده از کنه کش ها :

زمانی از سموم جهت کنترل کنه ها استفاده می شود که ناکافی بودن یا غیر عملی بودن کاربرد سایر روشها ثابت شده باشد . جهت تیمارهای  انبارهای خالی بایستی دیوارها ، کف ، سقف و سکوهای چوبی و ... بطور کامل سمپاشی شوند . استفاده از فومیگانها با توجه به حضور گسترده کنه ها و سرعت افزایش تعداد آن در شرایط مطلوب فقط برای موارد بسیار جدی و فوری نصیب می شود . در مورد غله نیز بهتر است بعد از عملیات تدخین نسبت به تهویه و برگرداندن و زیر و رو کردن توده ها اقدام نمود . تیمار غلات داخل گونی بایستی در محفظه فلزی با سرپوش محکم عملی شود وگرنه لازم خواهد بود که گونی ها بطور متناوب بصورت تا شده ، پهلو به پهلو روی ورقه بزرگ و غیر قابل نفوذ قرار داده شوند .

کنه های پیاز

     Rhizoglyphus Echinopus ( Fumouze & Robin )

     Rhizoglyphus Robin Clapared

     ( Acari : Acaridae )

کنه های جنس RH , IZ, OG , LY , PH, US عموماً با گیاهان پیازی ، غده ای و ساقه های زیرزمین مرتبط هستند . کنه های Ciapared R , Robini , Rhizoglyphus Echinopus  و Fumouza & Robin    دوگونه مهم این جنس هستند که خسارت قابل توجهی را به گیاهان پیازی وارد می کنند .

گیاهان میزبان

کنه های پیاز به پیاز خوراکی ، سیر ، گیاهان مختلف گلخانه ای ، محصولات زینتی بویژه گلهای پیازی نظیر زنبق و برخی محصولات زراعی در سراسر جهان خسارت وارد می نمایند . این گونه ها در ایران از روی پیاز خوراکی ، پیازهای زعفران ، موسیر ، گیاهان زینتی و غذه سیب زمینی در مزارع و انبارها گزارش شده است .

شکل شناسی

کنه ماده R.Echinopus 

طول ایدیوزوما 857 میکرون ، عرض آن 600 میکرون ، طول کلیسر 163 ، طول صفحه پشتی 165 ، فاصله موهای کتفی خارجی از یکدیگر 121 ، موی عمودی داخلی ( VI ) 140 ، موی عمودی خارجی (VE ) 23 ، موی کتفی داخلی (Sci) 106 ، موی کتفی خارجی (Sce) 274 ، موی پشتی 99 C₁  ، موی پشتی 110 C₂  است . کنه ماده R.Robini طول ایدیوزوما 840 ، عرض آن 558 ، طول کلیسر 141 ، طول صفحه پشتی 149 ، فاصله موهای کتفی خارجی از یکدیگر 129 ، موی عمودی داخلی ( VI ) 103 ، موی عمودی خارجی (VE ) چهار میکرون می باشد .

کنه نر  R.Echinopus 

طول ایدیوزوما 710 میکرون ، عرض آن 472 میکرون ، طول کلیسر 130 ، طول صفحه پشتی 138 ، فاصله موهای کتفی خارجی از یکدیگر 114 ، موی عمودی داخلی ( VI ) 124 ، موی عمودی خارجی (VE ) 18 میکرون می باشد .

کنــه نر R.Robini 

طول ایدیوزوما 654 میکرون ، عرض آن 476 میکرون ، طول کلیسر 126 ، طول صفحه پشتی 126 ، فاصله موهای کتفی خارجی از یکدیگر 96 ، موی عمودی داخلی ( VI ) 108 ، موی عمودی خارجی (VE ) شش میکرون می باشد .نر ناهمشکل از نظر جثه کمی بزرگتر از نر معمولی است ، پاهای سوم آن خیلی متورم تر از ساق پاها بوده و در انتها به زائه ناخن مانند خمیدگی ختم می شود . این پاها در حرکت کنه بکار نمی آید ولی در استقرار آن بر روی زمین موثر است .

خسارت

معمولی ترین راه شناسایی آن بررسی پیازها قبل از کشت است ، بیشتر خسارت این کنه در اندام های زیرزمینی مشاهده می شود . اما بعضی وقتها از ساقه و برگ نیز جمع آوری شده است و در آلودگی های شدید حتی ممکن است تا ساقه پیش رود . آلودگی با این کنه باعث کوتولگی ، تغییر شکل  و کاهش رشد گیاه می شود . ظاهراً کنه قادر به آلوده کردن بافتهای سالم گیاهی نیز است و وقتی پیاز آلوده به فوزاریوم و سایر قارچ ها باشد آلودگی پیاز سریع انجام می گیرد . بعبارت دیگر بنظر می آید
که احتمالاً یک نوع جلب شیمیایی بین کنه پیاز و پیازهای آلوده به قارچ وجود داشته باشد .

اگر بیش از 100 عدد کنه در هر پیاز وجود داشته باشد احتمالاً خسارتی در روی برگها یا ساقه مشاهده خواهد شد . گونه R.Robini   با استقرار بر روی پیازچه های سیر در زمان برداشت ، سوراخ کردن پوست پیازچه ها و از بین بردن پوست آنها در داخل خاک شرایط را برای ورود عوامل قارچی و حتی نماتودهایی نظیر Ditylenchus Destractor فراهم می کند .

زیست شناسی

کنه های پیاز و سیر در محیط های گلخانه ای و انبار در طول فصل زمستان فعال بوده و از پیازچه های انباری تغذیه می کنند ، در دمای 35 درجه سانتیگراد سرعت رشد کنه ها افزایش می یابد ولی مرگ و میر آنها نیز بالا رفته و در هر دو گونه تا 90 درصد می رسد .

 دمای مناسب برای فعالیت هر دو گونه 27 درجه سانتیگراد می باشد. این کنه ها در روی گیاهان پیازی مختلف و همچنین سیب زمینی سوراخ شده توسط حشرات مختلف از جمله کرم های مفتولی به فراوانی دیده می شود . به نظر می رسد در گیاهان غیر پیازی بویژه در روی گیاهان غده ای نیاز به زخمی شدن میزبان بوسیله عوامل گیاه خوار دیگری می باشد . در آنصورت شرایط برای فعالیت این گونه فراهم می شود . در این کنه ها نر های هم شکل و ناهمشکل وجود دارد به فرم هیپوس توسط دو بالان و سایر حشرات انتقال می یابد .

روشهای کنترل

معمول ترین روش مدیریت در گیاهان گلدانی در گلخانه ها استفاده از حشره کش ، کنه کش یا مخلوطی از آنها با قارچ کش ها است . در بین ترکیبات شیمیایی کنه کشها کلتان یا دیکوفول بیشترین نتیجه را داده است  که می توان پیازها را قبل از کشت به مدت 30 دقیقه در مخلوط این ترکیب غوطه ور نمود . اثرات نفوذی کلتان در خاک پس از کشت چندان زیاد نیست ولی نسبتاً موثر است . روابط بین کنه های پیاز و قارچ ها مبارزه با پاتوژن های گیاهی را مشکل   می کند . کنترل پاتوژن های گیاهی با استفاده از قارچ کش ها زمانی نتیجه می دهد که کنه تراکم جمعیت کمتری داشته باشد .

لذا باید در مدیریت کنه و پاتوژن با هم صورت پذیرد . روش مناسب دیگر مبارزه با این کنه استفاده از آب گرم ( محلول یا بخار ) است . استفاده از این روش هرچند در کنترل کنه موثر است ولی متاسفانه در مواردی به خومد پیاز نیز خسارت می رساند که بایستی محدوده دمای آب گرم که نسبت به پیازها مضر نباشد مشخص شود .
استفاده از عوامل کنترل بیولوژیکی یکی دیگر از روشهای مبارزه است . مثلاًٌ گونهایی از کنه های جنس Hypoaspis وجود دارند که از تمام مراحل زیستی کنه های پیاز تغذیه می کنند . اخیراً استفاده از ترکیب متان سدیم برای جلوگیری از تغذیه و ایجاد خسارت در جاهایی که انبوهی آفت بالا است توصیه شده است . ترکیب فوق را قبل از کشت تا عمق 15 سانتیمتری خاک به طریقی از جمله تزریق وارد می نماید . البته توصیه شده است که حتی المقدور از این ترکیب در زراعتهای زیر پلاستیک استفاده شود تا از انتشار سم در محیط جلوگیری شود .

کنه تاولی يا ارينوز گلابی

     Phytoptus Pyri Pagenstecher

Syn :  Eriophyes Pyri Pgst.

Epitrimerus Pyri ( Nalepa )

( Acari : Eriophyidae )